Ομιλία για τους Τρεις Ιεράρχες και λόγια τους σοφά!

τρεις ιεράρχεςμητέρες τριών ιεραρχών

ΟΜΙΛΙΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΤΡΕΙΣ ΙΕΡΑΡΧΕΣ-2015-2ο γυμνάσιο Καλύμνου

Η ομιλία που παραθέτουμε είναι επιλογή από την πρόταση/ομιλία του σχολικού συμβούλου των Θεολόγων της Β/θμιας Εκπ/σης Νοτίου Αιγαίου κυρίου Ιωάννη Τσάγκα τον οποίο ευχαριστούμε για την μέριμνά του να μας προμηθεύσει εγκαίρως το υλικό που θα μας βοηθήσει στην εορτή τους. Τον ευχαριστούμε θερμά.

ΟΜΙΛΙΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΤΡΕΙΣ ΙΕΡΑΡΧΕΣ – 30/01/2015

Το έτος 1842 η Σύγκλητος του Πανεπιστημίου Αθηνών καθιέρωσε για πρώτη φορά την εορτή των Τριών Ιεραρχών ως ημέρα της Ελληνικής παιδείας και των χριστιανικών γραμμάτων. Η γιορτή αυτή πολύ σοφά καθιερωμένη, πέρα από το ότι θέλει να υπενθυμίζει την αξία των ιδανικών του Γένους, μας προβάλλει τους τρεις μεγάλους Πατέρες και διδασκάλους ως πρότυπο για όσους σπουδάζουν η διδάσκουν στα σχολεία. Έτσι από τότε παντού όπου υπάρχει ελληνική φωνή, παντού όπου πάλλονται ελληνικές καρδιές, οι Τρεις Ιεράρχες και η διδασκαλία τους έχουν τιμητική θέση ως λαμπρά σύμβολα για διδάσκοντες και διδασκομένους.

Πότε καθιερώθηκε για πρώτη φορά η γιορτή των Τριών Ιεραρχών; Στην Κωνσταντινούπολη είχε ξεσπάσει διένεξη μεταξύ των λογίων για το ποιος από τους Τρείς Ιεράρχες, ήταν ο πιο σημαντικός, ο Βασίλειος, ο Γρηγόριος ή ο Ιωάννης; Σχηματίστηκαν τρείς φατρίες: α) οι Βασιλίτες, β) οι Ιωαννίτες και γ) οι Γρηγορίτες και «έριζαν», μάλωναν μεταξύ τους. Έτσι ο Πατριάρχης Ιωάννης Μαυρόποδας για να καθησυχάσει τα πνεύματα καθιέρωσε την 30η Ιανουαρίου ως ημέρα κοινού εορτασμού των Τριών Ιεραρχών, αφού πρώτα μέσα στον ίδιο μήνα η Εκκλησία τίμησε τη μνήμη του καθενός Αγίου χωριστά, την 1η Ιανουαρίου τον Μέγα Βασίλειο, στις 25 τον άγιο Γρηγόριο το Θεολόγο και στις 27 του ίδιου μήνα τον άγιο Ιωάννη τον Χρυσόστομο.

Οι Τρεις Ιεράρχες συνδύασαν άριστα την θύραθεν, δηλαδή την εκτός του Χριστιανισμού σοφία και την ηθική τελειότητα, την πίστη και την επιστήμη, την γνώση και την αρετή. Δεν ήταν μόνο δυνατοί στα λόγια και στην επιστήμη αλλά έγιναν ισχυρότεροι με τη συμβολή τους στα κοινωνικά προβλήματα της εποχής τους.

Οι τρεις τιμώμενοι Άγιοι των γραμμάτων έζησαν το 2ο μισό του 4ου αιώνα, την εποχή της ύστερης αρχαιότητας, χρονικό διάστημα που το μεγαλύτερο μέρος του γνωστού τότε κόσμου συγκροτούσε η ρωμαϊκή αυτοκρατορία, ένα ουσιαστικά πολυπολιτισμικό κράτος που είχε πολλά κοινά στοιχεία με τα σύγχρονα φαινόμενα και προβλήματα της σημερινής κατάστασης που ζούμε κι εμείς. Τότε, όπως και σήμερα σημειώθηκε μια συνάντηση πολιτισμών με κυρίαρχη την ελληνική γλώσσα και με μια ραγδαία πρόοδο στα γράμματα και στις επιστήμες και μια πολιτισμική ενοποίηση της ανατολικής κυρίως περιοχής της Μεσογείου. Διακεκριμένος ιστορικός σημειώνει ότι τον 5ο αιώνα η αυτοκρατορία συνέχισε να είναι κατ όνομα Ρωμαϊκή, αλλά στην πραγματικότητα είχε καταστεί ελληνική και παρέμεινε ελληνική. Ήρθαν επομένως οι Τρεις διδάσκαλοι της οικουμένης και Πατέρες της Εκκλησίας αντιμέτωποι με τα κοινωνικά, ηθικά, οικονομικά και πολιτισμικά προβλήματα –διλήμματα και αδιέξοδα της εποχής τους και βιώνοντας στην πράξη τα χριστιανικά ιδεώδη όρθωσαν το πνευματικό ανάστημα τους απέναντι σ΄ όλες τις προκλήσεις και αναδείχτηκαν πρωτοπόροι, αθλοφόροι νικητές, «φωστήρες εν κόσμω».

Σήμερα στην αρχή της νέας χιλιετίας με την παγκοσμιοποίηση της οικονομίας, την ανάδυση της κοινωνίας της πληροφορίας και της γνώσης, όπου δεσπόζει η ηλεκτρονική μάθηση και η επικοινωνία του διαδικτύου (internet) με τις υπηρεσίες κοινωνικής δικτύωσης, στην εποχή της επιτάχυνσης της επιστημονικής έρευνας και της τεχνολογίας, σε έναν κόσμο που ανατέλλει χάρις στα επιτεύγματα της βιοτεχνολογίας, ποιο νόημα έχει η εορτή των Τριών Ιεραρχών; Ποια μηνύματα ελπίδας μπορούν να δώσουν τα μακρινά αυτά πρότυπα του παρελθόντος στα σύγχρονα προβλήματά μας και ειδικότερα στη νέα γενιά, στους σημερινούς μαθητές/τριες και μάλιστα στους «πρώτους των πρώτων»;

Σήμερα το παρόν της Ελλάδας και του κόσμου ολόκληρου φαντάζει «ζοφερόν», σκοτεινό. Η πατρίδα μας, αλλά και ο κόσμος ολόκληρος, αντιμετωπίζει παγκόσμιες προκλήσεις: εκτεταμένη φτώχεια, κοινωνική αδικία, εύθραυστη ειρήνη, ανεργία, κλιματική αλλαγή, ανεπαρκή εκπαίδευση κ.α. Η σύγχρονη πραγματικότητα φαίνεται να μην επιτρέπει ν΄ ανθίσουν ελπίδες και όνειρα. Το τοπίο φαντάζει ομιχλώδες που μαραίνει κάθε διάθεση για δημιουργική απασχόληση και προσφορά. Δρασκελίζουμε το κατώφλι του 2015 με όνειρα τρόμου, με κουράγιο ανύπαρκτο και πρωτόγνωρη πικρία. Η εποχή μας είναι εποχή φθοράς, χρησιμοθηρίας και ωφελιμισμού. Είναι εποχή όπου οι αξίες και τα ιδανικά έχουν   στερέψει. Στη δίνη αυτών των σύγχρονων προβλημά-των και ιστορικών καταστάσεων, ανάμεσα σε οικονομικές, κοινωνικές και πολιτισμικές ανακατατάξεις, ανάμεσα στη φθορά των πάντων εξακολουθεί ν΄ ακούγεται σ΄ ολόκληρη την οικουμένη ζωηρή, παρήγορη και ελπιδοφόρα η άγια φωνή των Τριών μεγίστων οικουμενικών διδασκάλων.

Οι σοφοί πανεπιστήμονες Τρεις Ιεράρχες χωρίς να είναι οικονομολόγοι ή πολιτικοί αναλυτές ερμήνευσαν με τρόπο άριστο το ευαγγέλιο του Χριστού και μας άφησαν στα συγγράμματα τους τις θέσεις και απόψεις τους για όλα σχεδόν τα κοινωνικά προβλήματα που αντιμετωπίζουμε οι άνθρωποι στο διάβα της ζωής μας. «Συμπορευτές και όχι επιτιμητές, συνοδοιπόροι και όχι αποπροσανατολιστές, συμβοηθοί και όχι μόνο απαιτητές, άνθρωποι ολοκληρωμένοι και συνετοί» που κατανοούν τα όποια προβλήματα ανακύπτουν και στοχεύουν σε άριστες λύσεις. Πρόσφεραν πάνω στο θυσιαστήριο της καρδιάς τους ως θυσιαστήρια προσφορά, ως ευγενή θυσία δοξολογίας και μετανοίας» ολόκληρη την ύπαρξή τους και μας δείχνουν ότι η παιδεία δεν είναι μόνο γνώση, «νους», αλλά και «καρδία», διακονία (προσφορά), αλληλεγγύη στο συνάνθρωπο.

Και οι τρεις βίωσαν την κοινωνική δικαιοσύνη και δίδαξαν με πάθος και αγωνιστικότητα με όλες τους τις δυνάμεις για αυτήν. Ο Βασίλειος μοίρασε την τεράστια περιουσία του στους φτωχούς και δημιούργησε το θαύμα της «Βασιλειάδας», για να απαλύνει τον πόνο χιλιάδων δυστυχισμένων. Αναφέρει χαρακτηριστικά: «Αν ο καθένας χρησιμοποιούσε τον πλούτο για τις ανάγκες του και το υπόλοιπο το μοίρασε σε όσους είχαν ανάγκη δεν θα υπήρχαν ούτε πλούσιοι, ούτε φτωχοί. «Του πεινώντος εστίν ο άρτος, ον συ κατέχεις».

Ο Γρηγόριος ο Θεολόγος άφησε με διαθήκη την περιουσία του στην εκκλησία της Ναζιανζού, προκειμένου να ασκεί φιλανθρωπίες, ενώ στο 14ο εξαίρετο λόγο «περί φιλοπτωχιας» προτρέπει: «γενού τω ατυχούντι Θεός», το έλεον Θεού μιμησάμενος». Συνιστά να μην θησαυρίζουμε και να φυλάττουμε τα αγαθά, ενώ άλλοι υποφέρουν από την πείνα.

Ο Χρυσόστομος γράφει πως κανείς δεν γιατρεύει το κακό με το κακό, ενώ συχνά στις ομιλίες του και τα κηρύγματα του στηλίτευε με παρρησία τη σκληρότητα των πλουσίων, τη φοβερή της εποχής του αδικία και την πολυτέλεια πολλών. Είναι ανεπίτρεπτο τόνιζε άλλοι να πεθαίνουν από την πείνα και άλλοι να κατέχουν το χρυσό. Ο ιερός πατήρ παρατήρησε ότι δεν είναι δυνατή η επιβίωση των πλουσίων χωρίς τις υπηρεσίες των πτωχών, ενώ η επιβίωση των πτωχών, γεωργών είναι εφικτή. Αυτός αναφέρει που αγαπά τον πλησίον του, όπως τον εαυτό του δεν θα έχει υπό την κατοχή του τίποτε περισσότερο από εκείνον.

Σήμερα η οικονομική ύφεση σε συνδυασμό με τις τεχνολογικές εξελίξεις στους τομείς της παραγωγής, της οργάνωσης της επιχειρηματικότητας είναι από τις κύριες αιτίες που καθορίζουν το πρόβλημα της εύρεσης εργασίας στους νέους ιδιαίτερα σ΄ αυτούς που βρίσκονται σε μεταβατική κατάσταση. Η εργασία ως συστηματική προσπάθεια του κάθε ανθρώπου για την άνοδο του βιοτικού του επιπέδου είναι μια από τις σπουδαιότερες εκδηλώσεις της ζωής του. Ο σύγχρονος άνθρωπος εργάζεται για να καλύψει τις βιοτικές ανάγκες του και να καταξιώσει την ύπαρξη του. Στη διδασκαλία και στη σκέψη των Τριών Ιεραρχών η εργασία έχει θρησκευτικό ή καλύτερα θεανθρωποκεντρικό χαρακτήρα. Οι θέσεις της διδασκαλίας τους για το μέγα πρόβλημα της εύρεσης εργασίας παραπέμπουν στις αλήθειες που μας αποκαλύπτονται στη Βίβλο. Η διδασκαλία τους για την εργασία δεν έχει υποκειμενικό χαρακτήρα, είναι η αυθεντική διδασκαλία της ίδιας της Εκκλησίας και έχει καθαυτό πρότυπο της το Δημιουργό Θεό. Η ακατάπαυστη εργασία του Τριαδικού Θεού κατά τον Ιερό Χρυσόστομο δείχνει τη συνεχή πρόνοια και αγάπη του Θεού για τον κόσμο και τον άνθρωπο. Η εργασία κατά τους Τρεις Ιεράρχες έχει σαφώς παιδαγωγικό χαρακτήρα. Και ενώ φαίνεται ότι ο Θεός μετά την πτώση εισήγε τον κόπο στη εργασία ως τιμωρία «εν ιδρώτι του προσώπου σου φαγείν τον άρτον σου», η αλήθεια είναι ότι η εργασία συμβάλλει στο σωφρονισμό του ανθρώπου είναι φάρμακο «χρήσιμο και λυσιτελές».

Στις μέρες μας σε παγκόσμιο επίπεδο στα διάφορα κράτη προτιμούν να επιλύουν τις διαφορές που δημιουργούνται μεταξύ τους με τη δύναμη των άλλων, με αποτέλεσμα να εμφανίζονται συνεχώς και νέες εστίες πολέμου. Η παγκόσμια ειρήνη καθίσταται έτσι εύθραυστη, αλλά και πολυπόθητη. Οι Τρείς της Οικουμένης διδάσκαλοι υπήρξαν οι καλύτεροι υμνητές του αγαθού της ειρήνης για την ανθρωπότητα. Ο ιερός Χρυσόστομος ταυτίζει την ειρήνη με την αγάπη και θεωρεί ότι τίποτε δεν μπορεί να συγκριθεί με το αγαθό της ειρήνης, γιατί τίποτε δεν είναι ισάξιο της. Ο Μέγας Βασίλειος με μεγάλη δύναμη εγκωμίασε την ειρήνη και υποστήριξε   ότι αυτή αποτελεί βασικό γνώρισμα του χριστιανού, ο οποίος επιβάλλεται να είναι «ειρηνοποιός» και να   ενεργεί σ΄ όλες τις εκδηλώσεις της ζωής του μ΄ αυτό το βασικό γνώρισμα. Ο Γρηγόριος θεωρεί απαραίτητη την πίστη στο Θεό και την απόκτηση της αρετής για την κατάκτηση της πολυτιμότατης ειρήνης.

Και οι Τρεις της Οικουμένης Διδάσκαλοι ως νέοι υπήρξαν άριστοι μαθητές και φοιτητές σε όλες τις σχολές και τα πανεπιστήμια εκείνης της εποχής που σπούδασαν και όπως ήταν φυσικό μας άφησαν «παρακαταθήκη» τις παιδαγωγικές θέσεις και απόψεις τους για το μεγάλο πρόβλημα της παιδείας και εκπαίδευσης των νέων. Το πρόβλημα της παιδείας γι αυτούς δεν σημαίνει κατάκτηση γνώσεων και μόνο, αλλά καλλιέργεια της προσωπικότητας. Κύριος σκοπός μιας τέτοιας παιδείας είναι η αγωγή των νέων, η οποία είναι «τέχνη τεχνών και επιστήμη επιστημών». Σκοπός της είναι το «ομοιωθήναι Θεώ κατά το δυνατόν ανθρώπου φύσει. Δηλαδή σε συνεργασία με το θέλημα του Θεού να επιθυμήσει να γίνει θεανθρώπινο πρόσωπο. Μόρφωση σώματος και ψυχής είναι η παιδεία. Με απλά λόγια σκοπός του μεγάλου και διαχρονικού προβλήματος της εκπαίδευσης είναι να διαμορφώνουμε ακέραιους και αισιόδοξους χαρακτήρες ολοκληρωμένες προσωπικότητες, εφήβους με γενναία φρόνηση και ανδρεία μπροστά στα προβλήματα και τις θλίψεις της ζωής, νέους και νέες με αγωνιστικότητα, ώστε να μη λυγίζουν στις δυσκολίες και τις αντίξοες συνθήκες της βιοπάλης.

Αγαπητά μας παιδιά,

Στη σημερινή εποχή των ποικίλων προβλημάτων, όπου οι θεμελιώδεις αξίες και τα ιδανικά φαίνεται να στερεύουν, όπου τα κύρια και τα βασικά ενδιαφέροντα των ανθρώπων του καιρού μας εντοπίζονται στις βιοτικές μέριμνες, ενώ αντίθετα η αξία της πίστης στα ιδανικά, τις αρετές και τις μεγάλες μορφές του παρελθόντος αμφισβητείται, οι Τρεις Ιεράρχες, σ αυτή τη δύσκολη εποχή για την πατρίδα μας, στέκονται πλάι μας, σας ανοίγουν δρόμους και σας προτρέπουν:

  • Να συνεχίσετε δια βίου το ταξίδι της μελέτης και της μάθησης, γιατί θα πρέπει να συμβάλλετε ως επιστήμονες με την αλλαγή της καινοτομίας σ αυτό το συνεχώς μεταβαλλόμενο κόσμο.
  • Να πάρετε την ευκαιρία στα χέρια σας, ώστε να συνεισφέρετε στις τέχνες, τις επιστήμες και τα γράμματα και να προωθήσετε τα γνωστικά αντικείμενα που θα σπουδάσετε να γίνετε πανεπιστήμονες.
  • Να δώσετε λύσεις στα κάθε είδους προβλήματα και τις προκλήσεις του μέλλοντος.
  • Να διακριθείτε και να ασκηθείτε στην αγάπη, την ειρήνη, την αλληλεγγύη και τη συμπόνια στους συνανθρώπους μας.
  • Να αγαπήσετε αυτό που θα επιλέξετε να κάνετε στη ζωή σας, γατί εάν δεν αγαπήσει κανείς αυτό που κάνει δεν μπορεί να διακριθεί.
  • Να αναπτύξετε την έρευνα στην επιστήμη σας, ώστε να μπορέσετε να γίνετε μέρος της επόμενης γενιάς των επιστημόνων του τομέα σας.
  • Να περιηγηθείτε στον «ψηφιακό κόσμο» με αυτοπεποίθηση. Είστε η γενιά των ηγετών του μέλλοντος, που είμαστε σίγουροι oτι θα αποκτήσετε βασικούς ρόλους στον τομέα της επιστήμης, τις δημόσιες υπηρεσίες και τη βιομηχανία. Πρέπει να γνωρίζετε πως σε όλα τα προβλήματα υπάρχει πάντα μια υπέρβαση.

Στο μυαλό σας στηρίζεται το μέλλον και η προκοπή του τόπου μας. Να προοδεύετε με τις ευλογίες των Τριών Παμμεγίστων Ταξιαρχών πάντοτε! Αμήν!

  *********************

Μέγας Βασίλειος

 “Ουρανοφάντωρ” ονομάστηκε από την Εκκλησία, γιατί εμβάθυνε στα μυστήρια του ουρανού και του φανερώθηκαν τα δόγματα

Έκτισε την “Βασιλειάδα”, μία ολόκληρη πόλη από φιλανθρωπικά ιδρύματα (πτωχοκομείο, γηροκομείο, ξενώνας, νοσοκομείο, λεπροκομείο, ορφανοτροφείο κ.ά.)

“Κατά πάσαν των μελισσών την εικόνα 

των λόγων ημών μεθεκτέον”

Λέει σε έναν λόγο του για τους μαθητές ότι, όπως οι μέλισσες διαλέγουν από τα άνθη, έτσι κι εσείς (οι μαθητές) να διαλέγετε από αυτά που διαβάζετε, να κρατάτε τα καλύτερα…

  *****************

Ιερός Χρυσόστομος

“Χρυσόστομος, Χρυσορρήμων και Χρυσορρόας” ονομάστηκε γιατί όταν άνοιγε το όνομά του για να κηρύξει, λες κι έτρεχε απ’ αυτό χρυσάφι

Κάθε μέρα μοίραζε φαγητό σε 7.000 φτωχούς

“Εις άνθρωπος, ζήλω θείω πεπυρωμένος, ολόκληρον διορθώσασθαι δύναται δήμον”

Που σημαίνει: Ένας άνθρωπος, που έχει θεϊκή φωτιά στην καρδιά, μπορεί να διορθώσει ολόκληρη πόλη

 ***********

Άγιος Γρηγοριος ο Θεολόγος

 “Θεολόγος και ποιητής” ονομάστηκε γιατί έγραψε τους πέντε θεολογικούς λόγους του και

407 μεγάλα χριστιανικά ποιήματα

Ανέβηκε στον θρόνο της Κωνσταντινούπολης το 379 και ούτε μία ορθόδοξη εκκλησία υπήρχε. Ήταν όλες των Αρειανών.  Μέσα σε ένα χρόνο όλες οι εκκλησίες γύρισαν στα χέρια των ορθοδόξων

“Μνημονευτεόν του Θεού μάλλον ή αναπνευστέον” που σημαίνει: Πιο πολύ να μνημονεύουμε τον Θεό παρά να αναπνέουμε

ΤΡΕΙΣ ΙΕΡΑΡΧΕΣ

Προσευχής σημαίνει  η ώρα

κι η καρδιά ας πλημμυρίσει

απ ‘ αγάπη στους Πατέρες

τους τεχνήτες του φωτός

Γλυκοφέγγει και τ’ αστέρια

απ’ τα ύψη ξεκινούνε

και με χάρη μας καλούνε

εις της γνώσης  την γιορτή

Τρεις μεγάλοι μας φωστήρες

στου φωτός σας το βασίλειο

κάντε την θερμή φωνή μας

που πετά και σας ζητεί

Η ατέλειωτη σας λάμψη

μας μιλάει στις καρδιές μας

και μας δίνει φως και γνώση

και γαλήνη στην ψυχή(2)

***********

Μή είς αύριον αναβάλλου ή γάρ αύριον ουδέ ποτε λαμβάνει τέλος.
(Μην αναβάλλεις λέγοντας “αύριο”,γιατί το αύριο δεν έχει τέλος).
Ιωάννης ο Χρυσόστομος

Παιδεία μόνη τών κτημάτων αναφαίρετον καί ζώντι καί τελευτήσαντι παραμένουσα.
(Η παιδεία είναι η μόνη από τα αποκτήματα που δεν μπορεί να αφαιρεθεί και όσο ζει ο άνθρωπος και όταν πεθάνει).
-Μέγας Βασίλειος

Καλύτερη μια μετρημένη βραδύτητα (καθυστέρηση) από μια γρήγορη απερισκεψία.

Γρηγόριος ο Θεολόγος

 

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s