Η ΦΙΛΙΑ, Ευανθία Στεφαδούρου, Β3

aristotelesα)      Η φιλία, λέει ο Αριστοτέλης, είναι αναγκαιότατη. Πρώτα στους νέους «προς το αναμάρτητον». Ο φίλος δηλαδή είναι ο παραστάτης που θα ενθαρρύνει και θα βοηθήσει το νέο άνθρωπο να μην κάνει σφάλματα, είναι ο βοηθός στις κακοτοπιές της ζωής. Έπειτα στους ηλικιωμένους είναι πολύ αναγκαίος για να αντιμετωπίζουν τις ανάγκες τους από σωματική ανεπάρκεια και αδυναμία. Τέλος πάντα σύμφωνα με τον ίδιο φιλόσοφο σε εκείνους που βρίσκονται στην ακμή της ηλικίας ο φίλος είναι βοηθός «προς τας καλάς πράξεις».

Ο άνθρωπος έχει ανάγκη τον φίλο. Ένας  Ομηρικός στίχος αναφέρει «συν τω δύω ερχομένω» που πάει να πει ότι όταν πάνε δυο δύο οι άνθρωποι γίνονται ικανοί να αντιλαμβάνονται καλύτερα.

Ο Αριστοτέλης την ορίζει ως «Εύνοια», δηλαδή να αισθάνεσαι στοργή για τον άλλο και να θέλεις την ευτυχία του. Όμως συνεχίζει πως πρέπει να υπάρχει «εύνοια έναντι πεπονθόσιν». Αυτό σημαίνει το να είναι κανείς ευνοϊκός σε κάποιον και να υπάρχει αμοιβαιότητα στα αισθήματα, τις καλές σχέσεις μας προς τους συνανθρώπους τις κατατάσσουμε σε 3 είδη «φιλητών» δηλαδή αξιαγάπητων πραγμάτων: Το αγαθόν, το ηδύ και το χρήσιμον. Του τρίτου είδους ο φιλικός δεσμός, λέγει ο Έλληνας φιλόσοφος, είναι η τέλεια, η ουσιαστική και ακατάλυτη φιλία: «Τελεία δε εστίν η των αγαθών φιλία και κατ’αρετήν ομοίων. Ούτοι τα αγαθά ομοίων βούfriendship4λονται αλλήλοις ή αγαθοί δε εισίν καθ’εαυτούς».  Τονίζει λοιπόν ότι κάνουμε συντροφιά χωρίς να περιμένουμε κάτι από τον άλλο ή ο άλλος να περιμένει κάτι από εμάς αλλά επειδή αισθανόμαστε ευχαρίστηση ο ένας κοντά στον άλλο και έχουμε μια ομοιότητα που βρίσκεται στην  ανθρώπινη αξία, στο υψηλό ποιόν της ανθρωπιάς.

Επομένως ο άνθρωπος έχει ανάγκη από συμπαράσταση. Αυτή η συμπαράσταση όταν με πνεύμα αμοιβαιότητας και αγάπης προσφέρεται και γίνεται δεκτή από άξιους ανθρώπους, αυτό είναι το έργο και η δόξα της αληθινής φιλίας. Ο Πυθαγόρας θεωρεί ότι ο φίλος είναι ένας άλλος εαυτός μας, ο Ισοκράτης αντίστοιχα συμβουλεύοντας τονίζει ότι πρέπει να αργεί κανείς να γίνει φίλος αλλά όταν γίνει να προσπαθήσει να παραμείνει και ο Αίσωπος αναφέρει ότι ο φίλος και ο ίππος δοκιμάζονται στην ανάγκη. Τέλος στα νεότερα χρόνια ο διανοητής γκιμπράν στο έργο του προφήτης θεωρεί ότι «Ο φίλος σου, είναι οι απορίες σου οι ίδιες που καλλιεργείς με αγάπη και θερίζεις μ’ευγνωμοσύνη. Είναι η καταφυγή και η ζεστασιά σου».

friendshipβ)      Στις μέρες μας η φιλία δοκιμάζεται σκληρά μέσα στους νέους τρόπους ζωής που επιβάλει η τεχνική πρόοδος. Μοιάζει η φιλία με σύμβαση που ενώνει τυπικά μόνο εκείνους που βρίσκονται στην ίδια παράταξη η στην ίδια περιοχή συμφερόντων. Σήμερα επικρατούν κυρίως οι απλές γνωριμίες και γίνεται κατάχρηση του όρου φιλία. Υπάρχουν άνθρωποι που για να δείξουν πως έχουν σχέσεις με πρόσωπα που έχουν θέσεις, αξιώματα, φήμη ή πλούτο κολακεύονται να τους ονομάζουν φίλους. Οι κοινωνικές θέσεις είναι ένα πεδίο καλλιέργειας τέτοιων φιλικών δεσμών. Συχνά μιλάμε για ευγνωμοσύνη, για αφοσίωση, για στοργή και τις ονομάζουμε φιλίες σύμφωνα με το νόημα του καιρού μας. Είναι πολύ ελάχιστες οι γενναίες καρδιές σήμερα. Αυτό που θεωρούμε σαν αγάπη, ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις της καταναλωτικής κοινωνίας. Είναι χαρακτηριστικά τα λόγια του Έριχ Φραμ «Τα αυτόματα δεν μπορούν να αγαπήσουν, μπορούν μόνο να αλλάξουν την ετικέτα της προσωπικότητάς τους και να ελπίζουν για μια καλή ευκαιρία». Ο Ξηροτύρης θεωρεί πως η αναγέννηση της εποχής μας είναι δυνατή μόνο με το ξύπνημα στις ψυχές των ανθρώπων της αγάπης. Αυτή υπερνικά τη στενότητα του εγώ μας. Όταν αγαπούμε, βγαίνουμε έξω από τον εαυτό μας, ανοίγεται το εγώ μας, κι όχι μόνο αυτό αλλά και οι πύλες της ψυχής μας και αγκαλιάζει εκείνο που αγαπά. Είναι γνωστό πως καθένας μπορεί να καταλάβει τέλεια ότι αγαπά. Η Μαρία Πολυδούρη θεωρεί ότι η αγάπη υπήρξε η δικαίωση για την ίδια την ύπαρξή της και θεωρεί ως υπέρτατη αξία. Ο Τίτος Πατρίκιος ένας ποιητής που βίωσε την φρίκη του εμφυλίου πολέμου, αναφέρεται στους σκοτωμένους φίλους που ποτέ δεν θα ακούσει και που σκίζεται η καρδιά τους.

filia2γ)      Η καθημερινότητα αποκτά άλλα διάσταση μέσα στον αστερισμό της φιλίας. Με τη συντροφιά του φίλου η ζωή κάθε ανθρώπου αποκτά περισσότερο ενδιαφέρον και σπάει η μονοτονία. Μοιράζεσαι σκέψεις, συναισθήματα και κάνεις σχέδια χωρίς να έχεις την αίσθηση της μοναξιάς. Ακόμα και τα πιο απλά πράγματα μέσα στην συντροφικότητα αποκτούν άλλη μαγεία. Υπάρχουν σκέψεις που μπορούμε να τις εκφράσουμε μόνο στους φίλους μας. Οι σχολικές αγωνίες, οι εφηβικές όταν μοιράζονται νιώθει κανείς ότι χάνουν το βάρος τους. Η λύση πάντα είναι πιο εύκολη όταν δεν την αναζητά κανείς μόνος. Από τα παιχνίδια μέχρι το ξεπέρασμα σημαντικών ή ασήμαντων προβλημάτων η φιλία είναι μοναδική ευλογία.

Αυτή η συναισθηματική κάλυψη νομίζω πως είναι ότι πιο πολύτιμο έχει να προσφέρει. Είναι λοιπόν μια σχέση συμπλήρωσης. Αποτελεί μια μέθοδο από την οποία θα μάθουμε να είμαστε λιγότερο εγωιστές και περισσότερο συνεργάσιμοι. Υπάρχουν μάλιστα κάποιες στιγμές όπου υπάρχει πλήρης επικοινωνία και αυτό είναι κάτι εντελώς ξεχωριστό.

 

Ευανθία Στεφαδούρου

Διαθεματική Εργασία στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας