Σχολική και Κοινωνική Ζωή (2ο Γυμνάσιο Αιγίου)

Βιωματικές Δράσεις Α΄ τάξη Γυμνασίου.
 Πρόταση και έγκριση θεμάτων.
Επιλογή θέματος από τους μαθητές.
Ζώνη Βιωματικών Δράσεων και Τμήματα Βιωματικών Δράσεων
Με την έναρξη του σχολικού έτους οι εκπαιδευτικοί ετοιμάζουν και καταθέτουν προτάσεις θεμάτων για τις Βιωματικές Δράσεις. Για το θέμα, το σκοπό, τις δραστηριότητες, τον προγραμματισμό κλπ κάθε Βιωματικής Δράσης οι εμπλεκόμενοι εκπαιδευτικοί υποβάλλουν για έγκριση συνοπτική πρόταση στον Σύμβουλο Παιδαγωγικής Ευθύνης, όπως αναφέρεται παρακάτω.
Οι μαθητές, αφού ενημερωθούν για τα προτεινόμενα θέματα, δηλώνουν το θέμα της πρώτης και της δεύτερης προτίμησής τους. Ο Διευθυντής φροντίζει ώστε οι μαθητές των διαφορετικών αλφαβητικών τμημάτων να ενταχθούν στο τμήμα με το θέμα της βιωματικής δράσης της πρώτης τους επιλογής ή το πολύ στο τμήμα της δεύτερης επιλογής τους.
Για τη διασφάλιση τμημάτων 16-20 μαθητών, που απαιτούν οι διερευνητικής και συνεργατικής φύσης μαθησιακές προσεγγίσεις των Βιωματικών Δράσεων, και για τη διευκόλυνση του προγράμματος λειτουργίας του Γυμνασίου προβλέπεται η καθιέρωση στο εβδομαδιαίο πρόγραμμα “ζώνης Βιωματικών Δράσεων”. Την ώρα της ζώνης παύουν να λειτουργούν τα αλφαβητικά τμήματα και δημιουργούνται στην αρχή του πρώτου τριμήνου τμήματα Βιωματικών Δράσεων 16-20 μαθητών (που προέρχονται από διαφορετικά αλφαβητικά τμήματα), στα οποία οι μαθητές παραμένουν σταθερά κατά τη διάρκεια της χρονιάς.
Οι μαθητές κάθε τμήματος χωρίζονται σε ομάδες των 3-4 μελών και συνεργάζονται κατά την υλοποίηση της Βιωματικής Δράσης του πρώτου τριμήνου. Στην έναρξη νέου τριμήνου οι μαθητές ενός τμήματος έχουν τη δυνατότητα να δημιουργήσουν νέες τετραμελείς ομάδες με διαφορετική σύνθεση μελών, προκειμένου να αντιμετωπιστούν προβλήματα δυσλειτουργίας μιας ομάδας, που παρουσιάστηκαν στο προηγούμενο τρίμηνο, αλλά και για λόγους ευρύτερης κοινωνικοποίησης των μαθητών.
Ενδεικτικά κατά την εφαρμογή ζώνης, μπορεί να ακολουθηθεί η εξής διαδικασία: Εάν κάποιο θέμα συγκεντρώσει την πρώτη προτίμηση περισσοτέρων από 20 μαθητών, τότε οι πλεονάζοντες προσδιορίζονται με κλήρωση και ανακατανέμονται σε θέμα της δεύτερης προτίμησής τους. Εάν κάποιο θέμα συγκεντρώσει το ενδιαφέρον (ως πρώτη επιλογή) αρκετών μαθητών ώστε να δημιουργηθούν δυο τμήματα (δηλαδή 32 μαθητές), για το συγκεκριμένο θέμα επιλέγονται 20 μαθητές με τη διαδικασία της κλήρωσης και οι υπόλοιποι αντιμετωπίζονται ως πλεονάζοντες που πρέπει να ανακατανεμηθούν στα θέματα της δεύτερης επιλογής τους. Τέλος, εάν ορισμένοι μαθητές επιλέξουν θέματα τα οποία δεν θα καταστεί δυνατό να πραγματοποιηθούν λόγω του ορίου του ελάχιστου αριθμού μαθητών (16 μαθητές ανά θέμα), καλούνται να επιλέξουν μεταξύ των θεμάτων στα οποία δεν έχει καλυφθεί ο μέγιστος αριθμός θέσεων.
Σε περίπτωση μικρών σχολείων με λίγους μαθητές (λιγότερους από 16) προσφέρονται ως επιλογές δύο μόνο θέματα και υλοποιείται μόνο ένα, αυτό που πλειοψηφεί με βάση τις προτιμήσεις των μαθητών.
Αξιολόγηση Τρίμηνων Βιωματικών Δράσεων
α. Μέσος Όρος Ατομικής και Ομαδικής Εργασίας
Οι Βιωματικές Δράσεις δεν είναι γραπτώς εξεταζόμενο αντικείμενο, αλλά αξιολογείται και βαθμολογείται ανά τρίμηνο κάθε μαθητής με βάση τη συμμετοχή και τη συμβολή του στην παραγόμενη από την ομάδα του συλλογική εργασία.
Αναλυτικότερα, η βαθμολογία κάθε μαθητή προκύπτει (α) από την αξιολόγηση της ατομικής συμβολής του στο ομαδικό έργο, όπως προκύπτει από την παρατήρηση του καθηγητή και τον ατομικό φάκελο που διατηρεί ο μαθητής, και (β) από την αξιολόγηση της ομαδικής εργασίας που υποβάλλει κάθε ομάδα. Το άθροισμα των δύο βαθμών (ατομικός + ομαδικός) διαιρούμενος διά δύο αποτελεί τον βαθμό τριμήνου του μαθητή. Με τον τρόπο αυτό ενθαρρύνεται και αξιολογείται η συλλογικότητα στην κοινή εργασία, που είναι εκπαιδευτικό ζητούμενο και εξαρτάται από τη στάση και δράση όλων των μελών της ομάδας, ενώ ταυτόχρονα δεν αδικείται και η αυξημένη συμβολή συγκεκριμένων μελών στο ομαδικό έργο.
β. Κριτήρια Ατομικής Αξιολόγησης
Τα κριτήρια της ατομικής αξιολόγησης σχετίζονται άμεσα με τα αναμενόμενα αποτελέσματα της Βιωματικής Δράσης και διακρίνονται (α) σε κριτήρια κατάκτησης γνώσεων και ανάπτυξης στάσεων, ικανοτήτων και αξιών και (β) σε κριτήρια συμβολής στο κλίμα συλλογικότητας και στο προϊόν της συλλογικής εργασίας.
Στα κριτήρια γνώσεων, (μετα-)γνωστικών, αυτο-γνωσιακών, κιναισθητικών, κοινωνικών και γλωσσικών ικανοτήτων και στάσεων συμπεριλαμβάνονται ο βαθμός κατανόησης των κεντρικών εννοιών και γενικεύσεων, η ικανότητα διατύπωσης με συγκροτημένο λόγο ή/και με εναλλακτικούς τρόπους αναπαράστασης και κοινοποίησης της νέας γνώσης (π.χ. σχήματα, προσομοιώσεις, δρώμενα, κατασκευές κλπ), η ικανότητα διατύπωσης τεκμηριωμένων κρίσεων και συμπερασμάτων, η δυνατότητα παράθεσης παραδειγμάτων και αναλογιών, η ικανότητα χρήσης της νέας γνώσης για λύση προβλημάτων και λήψη αποφάσεων, η αξιοποίηση των ποικίλων ικανοτήτων στην εκτέλεση έργου ή/και επίλυση προβλήματος, η συνειδητοποίηση και η ικανότητα διατύπωσης και αιτιολόγησης αξιών και στάσεων.
Στα κριτήρια της ατομικής συμβολής στο κλίμα συλλογικότητας και στο προϊόν της συλλογικής εργασίας συμπεριλαμβάνονται η ενεργός και ουσιαστική συμμετοχή στις συζητήσεις μέσα στην τάξη, το ενδιαφέρον και η ενεργός και δημιουργική συμμετοχή στο ομαδικό έργο, η προσφορά βοήθειας και θετικής ενθάρρυνσης στα μέλη της ομάδας, η συμβολή στην επίλυση συγκρούσεων και δυσλειτουργιών και στη δημιουργία θετικού κλίματος εντός της ομάδας, η συνέπεια και η έγκαιρη ολοκλήρωση των ευθυνών που αναλαμβάνει, ο βαθμός κατοχής και ενεργοποίησης ποικίλων ικανοτήτων και κατάλληλης αξιοποίησης μεθόδων, τεχνικών και διαδικασιών που απαιτεί το συλλογικό έργο.
Ο μαθητής ενδείκνυται να διατηρεί φάκελο με υλικό που συνέλεξε και δραστηριότητες που ολοκλήρωσε ως μέλος της (υπο-) ομάδας, προσωπικές σημειώσεις με σκέψεις, προτάσεις και συναισθήματα σχετικά με το θέμα και τις εμπειρίες από την ατομική προσπάθεια και την ομαδική λειτουργία. Ο ατομικός φάκελος συμπληρώνει τις προσωπικές παρατηρήσεις του καθηγητή για τον μαθητή, αλλά ταυτόχρονα, αν αξιοποιηθεί κατάλληλα, αποτελεί και ένα παιδαγωγικό μέσον ενίσχυσης της δράσης των ατόμων ως υπεύθυνων και δημιουργικών μελών μιας μικρής ή μεγαλύτερης ομάδας.
γ. Αξιολόγηση του Συλλογικού Έργου της Ομάδας
Η αξιολόγηση του συλλογικού έργου της ομάδας γίνεται με βάση τον ομαδική εργασία, που καταθέτει μέσα σε ένα απλό φάκελο κάθε ομάδα των 3-4 μελών, και η οποία περιλαμβάνει το συνολικό υλικό ταξινομημένο σε επτά ενότητες, που αντιστοιχούν στις επτά διακριτές φάσεις τις οποίες ακολουθεί η όλη δράση της ομάδας. Η επτά ενότητες θα περιέχουν κυρίως τις πληροφορίες που συνέλεξε κάθε ομάδα και τα εργαλεία που χρησιμοποίησε, τα φύλλα δραστηριοτήτων, τις επεξεργασίες των δεδομένων και τα συμπεράσματά τους, τις παρεμβάσεις που προγραμμάτισαν και υλοποίησαν και το συνοδευτικό έντυπο και οπτικο-ακουστικό υλικό. Ταυτόχρονα, για τις ανάγκες της προετοιμασίας της ομαδικής εργασίας είναι αναγκαίο οι μαθητές να γράψουν και κείμενα σχετικά με τις επιμέρους δραστηριότητες των επτά ενοτήτων που θα περιγράφουν, για παράδειγμα, τις διαδικασίες που ακολούθησαν ή θα παραθέτουν σχόλια, ερμηνείες και συμπεράσματα, δραστηριότητα πολύ σημαντική για την ανάπτυξη του γραπτού λόγου, η οποία μάλιστα γίνεται μέσα σε ένα πλαίσιο αυθεντικής επικοινωνίας.
Είναι αυτονόητο, βέβαια, ότι η συνολική έκταση εξαρτάται από το σύνολο των ωρών του τριμήνου, αλλά ασχέτως της έκτασης, είναι σημαντικό για λόγους ανάπτυξης της οργανωμένης και αποτελεσματικής σκέψης και δράσης να υπάρχει η εσωτερική ταξινόμηση στις επτά κατηγορίες ή σε όσες κρίνει ο επόπτης καθηγητής με βάση τη φύση του θέματος και τις δυνατότητες των μαθητών, που όμως, σε κάθε περίπτωση, θα συγκροτούν μια σαφώς οργανωμένη εργασία με αρχή, μέση και τέλος και δεν θα αποτελεί μια συλλογή από δραστηριότητες που έχουν ασαφείς σκοπούς και δεν οδηγούν σε συγκεκριμένο μαθησιακό αποτέλεσμα.
Παρομοίως, και οι υποκατηγορίες δράσεων, η διατύπωση τους και το περιεχόμενο κάθε μιας από τις επτά προτεινόμενες στη συνέχεια ενότητες/φάσεις των δράσεων αποτελούν ενδεικτικές προτάσεις, υποκείμενες σε τροποποιήσεις και προσαρμογές.
Τέλος, για τη διασφάλιση των προϋποθέσεων ολοκλήρωσης του ομαδικού έργου στα διατιθέμενα χρονικά όρια, προτείνουμε τον περιορισμό των ερωτημάτων και υπο-θεμάτων που θα εξεταστούν και τη παράλειψη κάποιων από τις αναφερόμενες στη συνέχεια δραστηριότητες, κατά την κρίση του διδάσκοντα κάθε φορά. Ακό