Ύλη Α’ Τριμήνου της Α’ Γυμνασίου – 2014

παράδεισος

Ύλης του Α’ Τριμήνου της Α΄ Γυμνασίου – 2014

1. α)  Τι σημαίνει “Διαθήκη” στην Αγία Γραφή και β) τί είναι ο “Κανών”;

Απάντηση : α) Στη Βίβλο η λέξη «διαθήκη» έχει την έννοια της συµφωνίας του Θεού µε τους ανθρώπους. Τα βιβλία της Παλαιάς ∆ιαθήκης µιλούν για την παλαιότερη συµφωνία που έκλεισε ο Θεός µ’ ένα λαό, τον Ισραήλ, πριν τον ερχοµό του Χριστού στον κόσµο. Τα βιβλία της Καινής ∆ιαθήκης κάνουν λόγο για τη νεότερη συµφωνία και σχέση που πραγµατοποίησε ο ίδιος ο Ιησούς Χριστός µε όλους τους ανθρώπους.

β ) Επειδή η χριστιανική Εκκλησία από πολύ νωρίς συνειδητοποίησε τη σηµασία αυτών των κειµένων για τους πιστούς, φρόντισε να τα διαφυλάξει. Έτσι, ύστερα από µακροχρόνιες συζητήσεις συνέθεσε γύρω στον 3ο αι. µ.Χ. έναν «κλειστό» κατάλογο των βιβλίων της Παλαιάς και της Καινής ∆ιαθήκης, στον οποίο δηλαδή κανείς δεν µπορεί να αφαιρέσει ή να προσθέσει κάτι. Η συλλογή αυτών των 76 βιβλίων αποτελεί τον Κανόνα της Αγίας Γραφής.

Ερώτηση 2.   Σε πόσες και ποιες κατηγορίες χωρίζονται τα βιβλία της Παλαιάς Διαθήκης; Σε ποια γλώσσα γράφτηκαν;

Απάντηση : Τα 49 βιβλία της Παλαιάς ∆ιαθήκης χωρίζονται σε τρεις κατηγορίες: ιστορικά, ποιητικά-διδακτικά και προφητικά. Οι συγγραφείς της Παλαιάς ∆ιαθήκης έγραψαν τα κείµενά τους στη µητρική τους γλώσσα που ήταν τα εβραϊκά. Υπάρχουν όµως και κάποια γραµµένα στα ελληνικά.

Ερώτηση 3.  Τι σημαίνει “αποκάλυψη”; Ποιος τί σε ποιον αποκάλυψε; Γιατί η Παλαιά Διαθήκη έχει ιδιαίτερη σημασία για τους χριστιανούς; Ποια θέση έχει στη χριστιανική λατρεία η Παλαιά Διαθήκη;

Απάντηση : Ο Θεός φανερώθηκε στον κόσµο για να σώσει τους ανθρώπους• δηλαδή να τους φανερώσει την αλήθεια, να τους θεραπεύσει από το κακό και να δώσει αληθινό νόηµα στη ζωή τους. Αυτή η φανέρωση (= Αποκάλυψη) έγινε για πρώτη φορά στα πολύ παλιά χρόνια σ’ έναν άνθρωπο, τον Αβραάµ. Μ’ αυτόν ο Θεός έκλεισε την πρώτη συµφωνία σωτηρίας (= ∆ιαθήκη). Στη συνέχεια η ∆ιαθήκη κλείστηκε όχι µόνο µε τον Αβραάµ και τους απογόνους του, αλλά και µ’ όλο το λαό που προήλθε απ’ αυτούς, τον Ισραήλ (= Παλαιά ∆ιαθήκη). Στον Ισραήλ ο Θεός έδωσε τις µεγάλες υποσχέσεις για τη σωτηρία των ανθρώπων. Και µε τον Ισραήλ προετοίµασε τον κόσµο να δεχτεί και να καταλάβει το Χριστό. Όλη αυτή η µακραίωνη πορεία και προετοιµασία περιγράφεται στα βιβλία της Παλαιάς ∆ιαθήκης, απ’ όπου προέρχονται τα φετινά µας µαθήµατα. Μέσα στον ισραηλιτικό λαό γεννήθηκε και έζησε και ο Ιησούς Χριστός. Ο Χριστός έκλεισε µια νέα συµφωνία σωτηρίας µε τους ανθρώπους (= Καινή ∆ιαθήκη). Όχι πια µόνο µε τον ισραηλιτικό λαό, αλλά µε όλους τους λαούς της γης. Έτσι, η υπόσχεση του Θεού στον Αβραάµ για τη σωτηρία του κόσµου εκπληρώθηκε και η Παλαιά ∆ιαθήκη ολοκληρώθηκε.Όταν ο Χριστός ήρθε στη γή η Παλαιά ∆ιαθήκη «φωτίστηκε» από τη διδασκαλία του και τη ζωή του αλλιώς. Γι’ αυτό οι χριστιανοί µπόρεσαν να ανακαλύψουν στην Παλαιά ∆ιαθήκη καινούριες αλήθειες και µηνύµατα (πέρα απ’ αυτές που αναγνωρίζει ο Ιουδαϊσµός).

Ως χριστιανικό βιβλίο, λοιπόν, η Παλαιά ∆ιαθήκη κατέχει σηµαντική θέση στη λατρεία της Εκκλησίας. Στις ακολουθίες διαβάζονται κείµενά της. Πολλοί ύµνοι αναφέρονται σε πρόσωπα και γεγονότα που βρίσκουµε στις σελίδες της. Στην εικονογράφηση των ναών συναντάµε πολλά θέµατά της.

Ερώτηση 4: Τι σημαίνει η λέξη “θεόπνευστο βιβλίο”;

Απάντηση : Ο Θεός ενέπνευσε τους ανθρώπους; Εννοούµε ότι µίλησε στις καρδιές τους, εκεί όπου ο άνθρωπος παίρνει ελεύθερα αποφάσεις και τίποτε δε µπορεί να του επιβληθεί µε τη βία. Τους φανέρωσε (= αποκάλυψε) αλήθειες που µόνοι τους οι άνθρωποι δεν θα µπορούσαν να καταλάβουν: ότι ο Θεός είναι ένας και κυρίαρχος όλου του κόσµου• ποιο είναι το καλό και το κακό• πώς να φέρονται ο ένας στον άλλο• πώς να φροντίζουν την πλάση όλη• ποιος είναι ο προορισµός των ανθρώπων και του κόσµου. Και το πιο σπουδαίο: µε ποιον τρόπο ο άνθρωπος σχετίζεται µε το Θεό. Όλα αυτά είναι οι θεόπνευστες αλήθειες που ο Θεός φανέρωνε σταδιακά στα γεγονότα της ιστορίας του ισραηλιτικού λαού.
Ερώτηση 5. Μιλώντας για το Θεό με ανθρώπινα λόγια! με σύμβολα και εικόνες, με  ανθρωπομορφικές εκφράσεις μεταδίδουν τις θεόπνευστες αλήθειες). Τι θα πει “ανθρωπομορφικές εκφράσεις;

Απάντηση :

  • Έγραφαν τα κείμενά τους βασιζόμενοι, όπως είναι φυσικό, στις γνώσεις και στα δεδομένα εκείνου του καιρού.
  • Εκφράζονταν όσο καλύτερα μπορούσαν χρησιμοποιώντας σύμβολα και εικόνες, τη σημασία των οποίων μπορούσαν εύκολα να καταλαβαίνουν οι σύγχρονοί τους άνθρωποι.
  • Μετέδιδαν στους ανθρώπους αλήθειες για τον κόσμο και τη ζωή, που πήγαζαν από την πίστη τους στο Θεό και τη σχέση που είχαν μαζί του, δηλαδή αλήθειες θεολογικές.
  • παρουσιάζουν το Θεό να µιλάει, να θυµώνει, να µαλώνει τους ανθρώπους, όπως ένας αυστηρός πατέρας, που όµως νοιάζεται για το παιδί του και θέλει να του βάλει µυαλό. Τις εκφράσεις αυτές, όπου ο Θεός παρουσιάζεται ως άνθρωπος, τις ονοµάζουµε ανθρωποµορφικές.

Ερώτηση 6.  Ποιες είναι οι  Θεολογικές αλήθειες  που μαθαίνουμε στην διήγηση για την Δημιουργία του κόσμου; β) Τι σημαίνει “καλά λίαν”; γ) Τι σημαίνει σταδιακή δημιουργία; Έχει σχέση με την εξέλιξη;

Απάντηση :

α) θεολογικές αλήθειες στο κείμενο της δημιουργίας (παρ. α’):

  • Ο κόσμος αρχίζει να υπάρχει από τότε που τον δημιουργεί ο άναρχος Θεός.
  • Όλα όσα προέρχονται από το Θεό είναι «καλά λίαν» και ευλογημένα.
  • Ο Θεός δημιουργεί τα πάντα από αγάπη και προνοεί συνεχώς γι’ αυτά.

β) Ο Θεός τονίζει συνεχώς ότι όλα τα δημιουργήματά Του είναι “καλά λίαν”, πολύ ωραία, χρήσιμα. Το κακό δεν το δημιούργησε ο Θεός. Δεν υπήρχε το κακό στην αρχή της δημιουργίας.

γ) Στην Γένεση αναφέρεται συνεχώς ότι τα ζώα και τα φυτά δημιουργήθηκαν “κατά γένος και καθ’ ομοιότητα”, “σπείρον σπέρμα κατά γένος και καθ’ ομοιότητα”. Δηλαδή δεν θα αλλάζει ποτέ το γένος ενός φυτού ή ζώου. Δεν μπορεί ένας πίθηκος να γίνει άνθρωπος, ούτε ένα άλογο να γεννήσει γάϊδαρο. Επίσης τα ζώα δημιουργήθηκαν τέλεια και ικανά να ζήσουν από μόνα τους (άρα η κότα έκανε το αυγό και όχι το αυγό την κότα!). Σταδιακή δημιουργία σημαίνει ότι άλλα είδη δημιουργήθηκαν πρώτα, άλλα έπειτα, αλλά ποτέ δεν άλλαξε ένα είδος σε ένα άλλο. Δεν έχει επομένως σχέση με την εξέλιξη όπως την εννοούν οι διάφορες θεωρίες.

Ερώτηση 7. Η Αγία Τριάδα σε μια έκρηξη αγάπης και ενδιαφέροντος δημιούργησε τον άνθρωπο “κατ’ εικόνα και καθ΄ομοίωσιν” Του. α) Τι σημαίνει “κατ’εικόνα” και τί “καθ΄ομοίωση”;

Απάντηση :

  • Δημιουργείται “κατ’ εικόνα”, δηλαδή με ψυχικά χαρίσματα, αγάπη, δικαιοσύνη, κυριαρχία, κλπ. χωρίς διακρίσεις φύλου, φυλής, χρώματος, ηλικίας, γλώσσας, φτώχειας ή πλούτου. Είναι δώρο, μας χαρίστηκε σε όλους τους ανθρώπους της γης.
  • Δημιουργείται “καθ΄ ὁμοίωσιν”, δηλαδή να μπορεί να μοιάσει στον Θεό, να θεωθεί, χρησιμοποιώντας τα ψυχικά του χαρίσματα και συνεργαζόμενος ελεύθερα με το θέλημα του Θεού για να γίνει Θεός κατά χάριν. Έχει δικαίωμα επιλογής, είναι ελεύθερος να σκέπτεται, να δέχεται ή να απορρίπτει το θέλημα του Θεού. Δεν χαρίζεται το καθ’ ὁμοίωσιν, πρέπει να το θέλουμε να το αποκτήσουμε και να το κατακτήσουμε με αγώνα, για να δείξουμε ότι είναι επιλογή μας να μοιάσουμε στο Θεό και δεν μας αναγκάζει κανείς.

β) Ποιες θεολογικές αλήθειες μας διδάσκει η διήγηση για τη δημιουργία του ανθρώπου;

Απάντηση :

Ο Θεός δημιουργεί τον άνθρωπο ως “εικόνα” και “ομοίωσή” του, του δίνει δηλαδή ένα σπουδαίο προορισμό  [2]
Ο άνθρωπος αναλαμβάνει την ευθύνη του κόσμου ως συνεργάτης του Θεού [3]
Οι άνθρωποι, άντρας και γυναίκα, πλάθονται ισότιμοι, για να ζήσουν ως σύντροφοι και συνεργάτες  [3]
Φυσική ζωή για τους ανθρώπους σημαίνει αρμονικές σχέσεις με το Θεό, το συνάνθρωπο και τον κόσμο ολόκληρο.  [1]

Ερώτηση 8 : Ποιες ανθρωπομορφικές εκφράσεις χρησιμοποιούνται για να δείξουν την ιδιαίτερη φροντίδα του Τριαδικού Θεού για την δημιουργία του ανθρώπου;

Απάντηση :

  • Φτιάχνει πρώτα παράδεισο όλη τη γη, και μετά φτιάχνει έναν ακόμα πιο όμορφο κήπο για την κατοικία του ανθρώπου
  • Παίρνει χώμα +νερό που δείχνει ότι είναι υλικό πλάσμα. Γι αυτό ο Αδάμ ονομάζεται “χωμάτινος”, “χοϊκός”, φτιαγμένος από χώμα.
  • Φυσά “πνοή ζωής”, θεϊκή πνοή στα ρουθούνια του αγάλματος και ο άνθρωπος γίνεται πλάσμα με σώμα +ψυχή (με ελευθερία σκέψης και λογική = αυτεξούσιο). Δηλαδή συμμετέχει στον υλικό και στον πνευματικό κόσμο.

Ερώτηση 9 : Ποιο είναι το τριπλό αξίωμα του Χριστού που μας χαρίζεται στο “κατ’ εικόνα”;

Απάντηση :

Όπως η εικόνα του Θεού, ο Θεάνθρωπος Χριστός, έτσι κι ο άνθρωπος, η εικόνα του Θεανθρώπου Χριστού, είναι Βασιλεύς Κυρίαρχος στην Δημιουργία με έργο και ευθύνη του να “εργάζεται και να την φυλάσσει” από κάθε κακό, καταστροφή, πλεονεξία. Να είναι Διδάσκαλος (ονόμασε τα ζώα με σοφία και διδάσκει με αυτόν τον τρόπο τις ιδιότητες του κάθε πλάσματος), Αρχιερεύς (είπε τα λόγια της ιερολογίας του μυστηρίου του γάμου του, που λέει η εκκλησία σήμερα). Αυτά τα χαρίσματα σήμερα τα παίρνουμε με τα μυστήρια του Βαπτίσματος και του Χρίσματος και γι αυτό λέμε ότι ο άνθρωπος έχει σαν δώρο του το “τριπλό αξίωμα του Χριστού“.

Ερώτηση 10 : α) Με ποια χαρακτηριστικά δημιουργεί ο Θεός τη γυναίκα; Γιατί τη δημιουργεί; ποιο έργο επιτελεί η κοινή ζωή του ανδρός και της γυναικός;

Απάντηση : α) Ο Θεός δημιουργεί την γυναίκα από την πλευρά του ανδρός για να είναι ισάξια, ισότιμη και βοηθός του (στήριγμά και αρωγός σε κάθε στιγμή της κοινής ζωής τους). Έτσι γίνεται το μυστήριο του Γάμου που προϋποθέτει το σώμα (υλικό στοιχείο του ανθρώπου). Στο μυστήριο του Γάμου ο άνθρωπος με το Άγιο Πνεύμα, άνδρας και γυναίκα, ενώνονται σε μια αγαπητική κοινωνία προσώπων, όπως η Αγία Τριάδα, και έχουν στόχο :α. τη θέωση με την κοινή προσπάθεια, δηλαδή να πράττουν το θέλημα του Θεού, να εργάζονται και να φυλάσσουν τη Δημιουργία, με ελεύθερη συνεργασία της θέλησής τους ζώντας με αγάπη, σεβασμό και χαρά.

β. να γίνουν συνδημιουργοί Θεών κατά χάριν, να γεννήσουν και να μορφώσουν τα παιδιά τους σε θεανθρώπους κατά χάριν, με τη θέλησή τους και την συνεργασία τους την ελεύθερη με το θέλημα του Θεού, για να Του μοιάσουν, να θεωθούν ζώντας στην αιώνια χαρά του Θεού.

β) Τι ονομάζουμε προπατορικό αμάρτημα ;

Απάντηση : Η Παλαιά Διαθήκη στην προσπάθεια να περιγράψει τις σχέσεις των ανθρώπων με το Θεό και μεταξύ τους χρησιμοποιεί την εικόνα ενός ζευγαριού. Επειδή τους παρουσιάζει ως κοινούς προγόνους όλων των ανθρώπων (= προπάτορες), γι’ αυτό και η αποτυχία τους να αναπτύξουν μια αγαθή σχέση με το Θεό ονομάζεται προπατορικό αμάρτημα.
γ) Τι σημαίνει ” πρωτευαγγέλιο”;
Απάντηση : Στη Γένεση, αμέσως μετά την αφήγηση της πτώσης, παρουσιάζεται ο Θεός να δίνει στους ανθρώπους ένα μήνυμα ελπίδας. Τους διαβεβαιώνει, δηλαδή, ότι κάποιος από τους απογόνους τους θα συντρίψει τη δύναμη του κακού και θα τους χαρίσει την πραγματική ελευθερία. Γι’ αυτό και τα λόγια αυτά του Θεού ονομάζονται πρωτευαγγέλιο, δηλαδή πρώτη καλή αγγελία (= είδηση).Για τη χριστιανική Εκκλησία αυτός ο απόγονος είναι ο Ιησούς Χριστός.