Διαγώνισμα Απολυτηρίων Εξετάσεων Γ’ Γυμνασίου – Ιούνιος 2014

Διαγώνισμα απολυτηρίων Ιουνίου 2014 – Γ’ Γυμνασίου

2ο Γυμνάσιο Καλύμνου

Μάθημα : Θρησκευτικά

Εισηγήτρια Καθηγήτρια : Πάνου Μαρία

Τάξη: Γ’ Γυμνασίου

Ημ/νία: 19/06/2014

Ονοματεπώνυμο: ……..………………….…………………….…

Βαθμός: ………………….……………………………………………

Απολυτήριες Εξετάσεις Ιουνίου 2014

Α.  Συμπληρώστε τις λέξεις που σας δίνονται μέσα στην παρένθεση με έντονα γράμματα στην κατάλληλη θέση του κειμένου πάνω στη φωτοτυπία. Μετά αντιγράψτε στην κόλλα σας τους αριθμούς με τις λέξεις που τους αντιστοιχούν (προκλήσεις, αξιοπρέπεια, πατέρες, λαϊκός, αντιγραφής, μοναχισμός, τέχνη, άνθρωπο, αγώνας μοναστήρια).

Στο μοναχισμό, αν και έχουμε μια απομάκρυνση από τα εγκόσμια, το ενδιαφέρον για τον …….(1)………. παραμένει ζωντανό και μάλιστα παρουσιάζεται ενδυναμωμένο. Ο ………(2)……….. αγωνίζεται εναντίον της πλεονεξίας, του ατομικισμού και της ιδιοτέλειας. Ο ασκητής στηρίζει πνευματικά και ηθικά τον άνθρωπο που ζει μέσα στον κόσμο, προκειμένου να αντέξει τις δυσκολίες και να διατηρήσει ακμαίο το χριστιανικό του φρόνημα. Γι’ αυτό και τα …….(3)……….. είναι τόποι πνευματικής ζωής για τους ανθρώπους και οι μοναχοί πνευματικοί ………….(4)…….. των ανθρώπων που καταφεύγουν σε αυτούς. Σε πολλά μοναστήρια στο παρελθόν υπήρχαν νοσοκομεία, γηροκομεία, σχολεία και καταλύματα για τους ανθρώπους που βίωναν τον πόνο, την εγκατάλειψη ή την ορφάνια. Οι μονές αποτελούσαν το άσυλο των καταδιωγμένων, το σπίτι των φτωχών, το καταφύγιο των επαναστατημένων απέναντι στον κατακτητή, το εργαστήρι όσων ήθελαν να μάθουν μια τέχνη για να ζήσουν με …………(5)…….. . Στα μεγάλα μοναστήρια υπήρχαν κέντρα ……..(6)……… της Αγίας Γραφής και των κλασικών έργων της αρχαιότητας. Μεγάλο μέρος της υμνογραφίας και των πατερικών κειμένων γράφτηκε από ασκητές σε μοναστήρια. Στα μοναστήρια, συγχρόνως, υπηρετήθηκε και η ……(7)………. . Η βυζαντινή ζωγραφική, τα ιστορημένα χειρόγραφα (ζωγραφικά σχέδια στα περιθώρια καλλιγραφικών κειμένων), η ποίηση και η γλυπτική, η μουσική, καλλιεργήθηκαν και άκμασαν σε πολλά μοναστήρια, π.χ. Μονή Στουδίου, Aγία Αικατερίνη Σινά, Άγιον Όρος. Σήμερα, υπάρχουν πολλά ορθόδοξα μοναστήρια σ’ ολόκληρο τον κόσμο που ακμάζουν και προσφέρουν σημαντικό έργο. Η ζωή του μοναχού, όμως, έχει δυσκολίες και ………(8)……… . Οι πειρασμοί είναι πολλοί: η αγάπη και η εμπιστοσύνη των πιστών προς τον μοναχό είναι δυνατόν να του γεννήσουν εγωισμό και αλαζονεία, να του δημιουργήσουν την εντύπωση ότι κατέχει κάποια μορφή εξουσίας. Ο πλούτος, η δόξα, η πνευματική έπαρση και η δύναμη της εξουσίας είναι οι αντίπαλοι του μοναχού, τους οποίους πάντα καλείται να αντικρούσει. Αλλά και ο ………..(9)……… χριστιανός, ο ασκητής στην καθημερινή κοινωνική δράση, έχει να αντιμετωπίσει όλες τις δυσκολίες και τις ευθύνες της σύγχρονης ζωής. Οικογένεια, εργασία, κοινωνικές σχέσεις απαιτούν ετοιμότητα και σταθερότητα στις αρχές της χριστιανικής ζωής. Ο ……….(10)……… είναι αδιάκοπος και γι’ αυτό πρέπει να είναι συνεχής και η αμοιβαία συμπαράσταση μεταξύ των χριστιανών, είτε αυτοί είναι σύζυγοι είτε είναι φίλοι είτε συνεργάτες.

1 άνθρωπο        2 μοναχισμός    3 μοναστήρια   4 πατέρες         5 αξιοπρέπεια

6 αντιγραφής   7 τέχνη                8 προκλήσεις    9 λαϊκός         10 αγώνας

Β. Απαντήστε σύντομα στις παρακάτω ερωτήσεις : 1)Τι είναι τα δόγματα ή «όροι» ;

Οι αποφάσεις των Οικουμενικών Συνόδων που έχουν δογματικό περιεχόμενο ονομάζονται «όροι» κι «δόγματα». Θέτουν ένα όριο ανάμεσα στην αλήθεια και την αίρεση

2) Τι είναι οι «ιεροί κανόνες» ;

«Ιεροί κανόνες» ονομάζονται οι αποφάσεις των Συνόδων που αφορούν θέματα διοίκησης, λατρείας και καθημερινής χριστιανικής ζωής.

3) Πότε μια σύνοδος κατοχυρώνεται ως έγκυρη; Γιατί ;

Μια Σύνοδος αναγνωρίζεται και κατοχυρώνεται ως έγκυρη, όταν οι αποφάσεις της γίνονται αποδεκτές από το πλήρωμα της Εκκλησίας (κλήρος και λαός).  Με την ελεύθερη αποδοχή των αποφάσεων των Συνόδων οι πιστοί συμμετέχουν στο Σώμα της Εκκλησίας, επιλέγοντας έτσι συνειδητά το δρόμο της σωτηρίας.

4) Τι είναι οι νεομάρτυρες;

νεομάρτυρες ονομάζονται μάρτυρες των νεότερων χρόνων, οι οποίοι προέρχονταν από τους κρυπτοχριστιανούς αλλά και από όσους άντρες και γυναίκες φανερά ομολογούσαν την πίστη τους. Η στάση τους απέναντι στο θάνατο θυμίζει τη στάση των πρώτων μαρτύρων και είχε μεγάλη απήχηση στη λαϊκή συνείδηση. Ο άγιος Νικόδημος ο Αγιορείτης συγκέντρωσε και διέσωσε τους βίους και το μαρτύριό τους στο βιβλίο του «Νέον Μαρτυρολόγιον»

Γ. Ποιες προϋποθέσεις χρειάζονται για να αρχίσει σωστά το ορθόδοξο ιεραποστολικό έργο του φωτισμού των ανθρώπων;

α)  Η Εκκλησία καλεί τον Βαρνάβα και τον Παύλο να αναλάβουν έργο Ιεραποστολής
β) Δίνει την ευλογία της και την προσευχή της να επιτύχει το έργο τους
γ) Δίνει έγκυρες επιστολές με την έγκρισή της για όποιον θέλει να τις δει. (Τα ίδια ισχύουν και σήμερα).

Δ.    α) Ποια είναι η διδασκαλία της Ζ’ Οικουμενικής Συνόδου που συνοψίζεται στην εξής πρόταση: «ή γάρ τς εκόνος τιμή έπί τό πρωτότυπον διαβαίνει»; Χρησιμοποιείστε το περιεχόμενο των εικόνων που υπάρχουν εδώ για να στηρίξετε τη γνώμη σας

Αναστήλωση εικόνων4 εικόνες10 εικόνες9 εικόνες8

 

Τιμούμε τις εικόνες και προσκυνούμε το πρόσωπο : Στη Νίκαια της Βιθυνίας, το 787 συνέρχεται η Ζ’ Οικουμενική Σύνοδος. Στη Σύνοδο αυτή συμμετέχει ο Πατριάρχης Ταράσιος, 350 επίσκοποι και εκπρόσωποι από τις Εκκλησίες της Ρώμης, της Αντιόχειας και της Αλεξάνδρειας. Η Σύνοδος καταδικάζει την εικονομαχία ως αίρεση και δέχεται την απόδοση τιμής στις εικόνες, οι οποίες αναστηλώνονται. Η διδασκαλία της Συνόδου συνοψίζεται στην εξής πρόταση: «ή γάρ τἤς εἱκόνος τιμή έπί τό πρωτότυπον διαβαίνει». Δηλαδή, οι εικόνες προσκυνούνται τιμητικά και η τιμή αναφέρεται στο εικονιζόμενο πρόσωπο και όχι στα υλικά, από τα οποία είναι φτιαγμένη η εικόνα. Αλλά και η τιμή προς τους αγίους ανάγεται έμμεσα, μέσα από τις εικόνες στον ίδιο το Θεό που έπλασε τον άνθρωπο «κατ’ εικόνα και καθ’ ομοίωσίν» Του. Στον Θεό, άλλωστε, οφείλεται, μαζί με την ανθρώπινη συνεργασία, η αγιότητα της ζωής των αγίων. Η σάρκωση του Κυρίου μας επιτρέπει να Τον απεικονίσουμε, χωρίς όμως να λατρεύουμε ή να τιμούμε το υλικό της απεικόνισης αυτής ή ακόμη και τη συγκεκριμένη απεικόνιση. Ο νους του πιστού οδηγείται στο πρωτότυπο (τον Θεό) και Αυτόν μόνο λατρεύει. Η ενανθρώπηση του Θεού μας επιτρέπει την απεικόνισή Του. Εξάλλου, η άρνηση της απεικόνισης του Χριστού αποτελεί και άρνηση της ενανθρώπησης του Θεού στο πρόσωπο του Ιησού και, κατά συνέπεια, υποτίμηση του ανθρώπου και της ύλης. Αντίθετα, η ενανθρώπηση του Θεού οδηγεί την ανθρώπινη φύση στη θέωση και καθαγιάζει την ύλη. Γι’ αυτό και η τιμή στα πρόσωπα των αγίων είναι και τιμή στη ανθρώπινη φύση. Οι εικόνες στην Ορθόδοξη Εκκλησία, εκτός από τη θεολογική, έχουν και παιδαγωγική σημασία (εικόνες  2, 3, 4). Είναι τα παραστατικά και ζωντανά μέσα με τα οποία ο πιστός θυμάται και ενατενίζει τη ζωή και την προσωπικότητα των αγίων της Εκκλησίας και, προπάντων, του ίδιου του Χριστού. Είτε βρίσκονται στους ναούς είτε στα σπίτια των χριστιανών αποτελούν αναπόσπαστο στοιχείο της λατρευτικής παράδοσης και βοηθούν τους πιστούς να ανάγονται ευκολότερα προς το Θεό και τα πρόσωπα που τιμά η Εκκλησία. Στη Σύνοδο του 843, στην Κωνσταντινούπολη, καθιερώθηκε η Κυριακή της Ορθοδοξίας (εικόνα 1) ως επίσημη εορτή για την αναστήλωση των εικόνων. Από τότε, την πρώτη Κυριακή της Μεγάλης Τεσσαρακοστής στο τέλος της Θείας Λειτουργίας διαβάζεται η απόφαση της Ζ’ Οικουμενικής Συνόδου («Συνοδικό»). Προσκυνούνται και περιφέρονται οι εικόνες στο ναό, δοξάζεται ο Τριαδικός Θεός και εκφράζεται η ενότητα των ορθόδοξων χριστιανών.

β) Στη δεύτερη από αριστερά εικόνα με ποια σειρά θα ασπαζόσασταν τα εικονιζόμενα πρόσωπα; Γιατί; Δικαιολογήστε τη γνώμη σας

Στην δεύτερη από αριστερά εικόνα θα ασπαζόμουν πρώτα τον Κύριο Ιησού Χριστό, τον Θεάνθρωπο και Θεό μου τον οποίο λατρεύω. Έπειτα θα ασπαζόμουν την Παναγία Μητέρα του Θεού, επειδή είναι Μητέρα Του και επειδή είναι μετά τον Κύριο και Υπεράνω των αγγελικών δυνάμεων. Κατόπιν θα ασπαζόμουν τον άγιο Ιωάννη τον Βαπτιστή γιατί θεωρείται ισάγγελος, στη ζωή του έμοιαζε στους αγγέλους, έζησε ασκητική ζωή για χάρη του Χριστού και κήρυξε τον ερχομό του Χριστού. Τέλος, χωρίς σειρά θα ασπαζόμουν και τον άγιο Γεώργιο και τον Νεομάρτυρα Άγιο, γιατί η αγιότητα είναι μίμηση Χριστού και όλοι οι άγιοι έχουν την ίδια αξία ως πρόσωπα που μιμούνται τον Χριστό, χωρίς διακρίσεις.

Ε. Σε ποια δογματική διαφορά μεταξύ της Δυτικής και της Ανατολικής Εκκλησίας αναφέρεται ο άγιος Μάρκος ο Ευγενικός και γιατί τη θεωρεί φοβερή και αιτία του Σχίσματος του 1054; Αναπτύξτε τη γνώμη σας παίρνοντας υπ΄ όψιν σας το παρακάτω κείμενο:

Τώρα θα απευθυνθώ σε σένα αγιώτατε πατέρα (Πάπα). Τι φοβερή που είναι αυτή η φιλονικία (μεταξύ Ανατολικών και Δυτικών) σχετικά με την νεωτεριστική προσθήκη (του Filioque)! Αυτή η προσθήκη έκοψε κι έσχισε στα δύο το σώμα του Χριστού και δημιούργησε επί τόσο χρόνο αντίθετες απόψεις σ’ αυτούς που έχουν πάρει την ονομασία τους από τον Χριστό (δηλαδή στους χριστιανούς)… Εγώ τουλάχιστον πιστεύω ότι αυτός που προκάλεσε αυτή τη διαίρεση και έσχισε στα δύο το σώμα του Κυρίου μας σαν να έσχιζε τον μονοκόμματο χιτώνα Του, θα υποστεί βαρύτερες συνέπειες από τους σταυρωτές κι απ’ όλους τους ασεβείς και τους αιρετικούς όλων των εποχών. Όμως εσύ, μακαριώτατε πατέρα (Πάπα), μπορείς να ενώσεις τα δύο αντιμαχόμενα μέρη, να γκρεμίσεις το τείχος που τα χωρίζει και να επιτελέσεις θεάρεστο έργο. Φτάνει μόνο να το θελήσεις [Νεοελληνική απόδοση, Patrologia Orientalis 17, 337 και 338.«Εκκλησία, η νέα πορεία», Γ’ Γυμνασίου, OEΔB, 2003 σελ. 185)].

Στο «Σύμβολο της Πίστεως» η Δυτική Εκκλησία προσέθεσε τη λέξη filioque (Το Άγιο Πνεύμα εκπορεύεται και εκ του Yιού). Στο κείμενο αναφέρεται :  “Τι φοβερή που είναι αυτή η φιλονικία (μεταξύ Ανατολικών και Δυτικών) σχετικά με την νεωτεριστική προσθήκη (του Filioque!”.  Είναι φοβερή αυτή η προσθήκη γιατί, αυτή η διπλή εκπόρευση του Αγίου Πνεύματος και από τον Πατέρα και από τον Yιό καταλύει το δόγμα της Αγίας Τριάδας, γιατί κάθε πρόσωπό της είναι μοναδικό, ανεπανάληπτο και έχει τα δικά του αποκλειστικά χαρακτηριστικά (ο Πατέρας είναι αγέννητος-άναρχος, ο Yιός γεννάται από τον Πατέρα και το Άγιο Πνεύμα εκπορεύεται από τον Πατέρα). Η ανάμειξη των αποκλειστικών αυτών ιδιοτήτων των προσώπων της Αγίας Τριάδας δημιουργεί σύγχυση και ακυρώνει την κοινωνία τους στη βάση της ισότητας και της διαφοράς. Με την εκπόρευση του Αγίου Πνεύματος και από τον Πατέρα και από τον Yιό δεν έχουμε μόνο διαρχία στην Αγία Τριάδα αλλά και μία σαφή υποτίμηση του Aγίου Πνεύματος. Γι’  αυτό ο άγιος Μάρκος λέει : “Αυτή η προσθήκη έκοψε κι έσχισε στα δύο το σώμα του Χριστού και δημιούργησε επί τόσο χρόνο αντίθετες απόψεις σ’ αυτούς που έχουν πάρει την ονομασία τους από τον Χριστό (δηλαδή στους χριστιανούς)” και μάλιστα θεωρεί ότι θα είναι φοβερή η τιμωρία τους από τον Θεό : “Εγώ τουλάχιστον πιστεύω ότι αυτός που προκάλεσε αυτή τη διαίρεση και έσχισε στα δύο το σώμα του Κυρίου μας σαν να έσχιζε τον μονοκόμματο χιτώνα Του, θα υποστεί βαρύτερες συνέπειες από τους σταυρωτές κι απ’ όλους τους ασεβείς και τους αιρετικούς όλων των εποχών”. Για τούτο ως λύση βρίσκει και προτείνει στον Πάπα : “να ενώσεις τα δύο αντιμαχόμενα μέρη, να γκρεμίσεις το τείχος που τα χωρίζει και να επιτελέσεις θεάρεστο έργο. Φτάνει μόνο να το θελήσεις”. Μόνο τότε θα μπορέσουμε ξανά να έχουμε ενότητα πίστεως και να (απο)καταστήσουμε τον χιτώνα του Χριστού πάλι σώο και άρραφο.

ΣΤ) Ποιες είναι οι συνέπειες του σχίσματος του 1054 σε ανατολή και Δύση; Το Σχίσμα αποτελεί καμπή στην ιστορία της Εκκλησίας. Οι συνέπειές του συνοψίζονται στα εξής: Ο Πατριάρχης της Κωνσταντινούπολης αυξάνει βαθμιαία την πνευματική κυριαρχία στην Ανατολή, όπου διατηρείται το συνοδικό σύστημα στη διοίκηση της Εκκλησίας. Για την πολιτική ζωή της αυτοκρατορίας το Σχίσμα είναι καταστροφικό. Η Δύση εκτρέφει συνεχώς σχέδια κατάκτησης της Ανατολής με τις Σταυροφορίες. Με την τέταρτη Σταυροφορία (1202-1204) καταλαμβάνει και καταστρέφει την Πόλη. Προσπαθεί να επιβάλει στα κατακτημένα μέρη τα λατινικά έθιμα. Αντιμετωπίζει τους ορθοδόξους ως εχθρούς χειρότερους και από τους μουσουλμάνους, οι οποίοι αποτελούσαν το πρόσχημα της Σταυροφορίας. Λίγους αιώνες αργότερα, η Δυτική Εκκλησία γνωρίζει κρίσεις και διαδοχικά σχίσματα (π.χ. Προτεσταντισμός) που είχαν ως αιτία τους τις αυταρχικές θέσεις της ρωμαϊκής Εκκλησίας σε ζητήματα εκκλησιαστικά, αλλά και πολιτικά.

ΣΤ. Λύστε το παρακάτω σταυρόλεξο :

                    9      
                    Α      
1 Κ Ο Ι Ν Ο Χ Ρ Η Σ Ι