Προσχέδιο του διαγωνίσματος Προαγωγικών εξετάσεων Ιουνίου 2014 της Β’ Γυμνασίου

ανασταση2

Προσχέδιο του διαγωνίσματος Προαγωγικών εξετάσεων Ιουνίου 2014 της Β

[Φ] 1. α) σελ. 30 Παναγία Μητέρα του Χριστού, Πώς η Εκκλησία τιμά την Παναγία Μητέρα του Θεού; β) Τι εννοούμε με τη φράση “Βασιλεία του Θεού”; (σελ. 56, σχόλιο 1:)

α)  ι) Ανεγείρει ναούς προς τιμήν της, ιι) Δίνει στους πιστούς το όνομά της, ιιι) Γράφονται ύμνοι, ακολουθίες (Μικρός και Μεγάλος Παρακλητικός Κανόνας, Χαιρετισμοί (Ακάθιστος) και φιλοτεχνούνται εικόνες με το πρόσωπό της, ιν) θεσπίστηκαν εορτές προς τιμήν της.
β) Τι εννοούμε με τη φράση “Βασιλεία του Θεού”; (σελ. 56, σχόλιο 1: Βασιλεία του Θεού είναι η καινούρια ανθρωπότητα που άρχισε με τον ερχομό και το έργο του Χριστού. Αυτή προσφέρει έναν νέο τρόπο ζωής, όπου κυριαρχούν :  α) η πίστη στον φιλάνθρωπο και αληθινό Θεό, β) οι αλλιώτικες σχέσεις προς τον Θεό, τον συνάνθρωπο και τον κόσμο, δηλαδή σχέσεις αγάπης, αδελφοσύνης, ελπίδας, ειρήνης και δικαοσύνης. Αυτή η νέα πραγματικότητα ζωής προχωρά αθόρυβα και ασταμάτητα. Το πλήρωμά της θα φανερωθεί στο τέλος του κόσμου, μετά τη Δευτέρα Παρουσία του Χριστού.

2. σελ. 49 και 50 :  Γιατί ονομάζεται το γεγονός της Βάπτισης του Χριστού “Θεοφάνια”;  Πώς παρουσιάστηκε για πρώτη φορά στην Καινή Διαθήκη ο Θεός στη Βάπτιση του Χριστού;

(σελ. 49 και 50 : Κατά την Βάπτιση φανερώθηκε χειροπιαστά για πρώτη φορά στην ιστορία ο Θεός ως Αγία Τριάδα : Πατέρας, Υιός και Άγιο Πνεύμα, γι αυτό ονομάζουμε το γεγονός της Βάπτισης του Χριστού “Θεοφάνια”. Ο Θεός Πατέρας μαρτύρησε για τον Χριστό ότι είναι ο αγαπημένος του υιός που ευχαριστείται και αναπαύεται σ΄Αυτόν. Το Άγιο Πνεύμα εμφανίζεται σαν περιστέρι, σύμβολο ειρήνης, αγάπης, ελπίδας και βεβαιώνει τα λόγια του Θεού Πατέρα για τον Υιό Του. Βεβαιώνει δηλαδή ότι ο Χριστός : α) είναι ο αγαπημένος Υιός του Θεού και ο αρχηγός του καινούριου κόσμου της Βασιλείας του Θεού, β) το έργο του θα είναι δύσκολο και θα θυσιαστεί γι αυτό, γ) όσα θα πει και θα πράξει ο Ιησούς θα είναι σύμφωνα με το θέλημα του Θεού. Τη μέρα της Βάπτισης εγκαινιάζεται η Βασιλεία του Θεού, δηλαδή η καινοούρια ανθρωπότητα  και ο Ιησούς αρχίζει δημόσια την αποστολή και το έργο του για την πραγματοποίησή της.).

3.  Οι παραβολές του Χριστού, σελ. 61, γκρι πλαίσιο

Οι παραβολές του Χριστού
α. Τι είναι και τι φανερώνουν; Οι παραβολές του είναι πολλών ειδών. Σε αυτό το κεφάλαιο θα μελετήσουμε κάποιες από τις σημαντικότερες. Αυτές είναι διηγήσεις φτιαχτών ιστοριών από την καθημερινή ζωή, όμως ασυνήθιστες, παράξενες και μοναδικές. Τόσο αυτές όσο και όλες οι παραβολές φανερώνουν, με παραστατικό και εντυπωσιακό τρόπο η καθεμιά, κάτι ξεχωριστό για τη Βασιλεία του Θεού. Όποιοι τις ακούν ή τις μελετούν καταλαβαίνουν τι αυτές είναι και πόσο αξίζουν για την αληθινή ζωή των ανθρώπων. Έτσι γίνονται αφορμή να σκεφτούν, να προβληματιστούν και να πάρουν θέση.
β. Γιατί ο Ιησούς δίδασκε με αυτές;

  • Αυτός ήταν τότε ο καλύτερος τρόπος για να διδάξει τις νέες, πρωτάκουστες και ανατρεπτικές αλήθειες ζωής της Βασιλείας του Θεού. Άλλωστε με παραβολές δίδασκαν και οι Ισραηλίτες ραβίνοι τότε.
  • Με τις παραβολές μπορούσαν να τον καταλάβουν όλοι. Ενώ αφηρημένα και θεωρητικά πράγματα ήταν – και είναι πάντοτε – μόνον για λίγους.
  • Οι παραβολές με τις αλήθειες που φανέρωναν χαράζονταν βαθιά μέσα τους και τις θυμούνταν πάντοτε.

Ο Ιησούς ήταν πρωτότυπος και ασυναγώνιστος αφηγητής παραβολών. Οι επιστήμονες ερευνητές των Ευαγγελίων επισημαίνουν ότι τουλάχιστον το 1/3 της διδασκαλίας του είναι με παραβολές.

4. α) Η παραβολή του σπλαγχνικού πατέρα από πολλούς ονομάζεται “παραβολή του ασώτου υιού”. Ποια από τις δυο  ονομασίες θεωρείται πιο εύστοχη και γιατί. Σελ. 66

  • Κεντρική μορφή της παραβολής είναι ο πατέρας σε σχέση προς όσα κάνει για τους δύο γιους.
  • Με τη μορφή του πατέρα ο Ιησούς φανέρωσε παραστατικά ποιος και πώς είναι ο αληθινός Θεός: Αγαπά απέραντα όλους, παραμένει σπλαχνικός προς όλους, και με τον τρόπο που ο καθένας έχει ανάγκη.
  • Σε αυτόν τον Θεό στηρίζονται, για να μετανοήσουν αληθινά και να διορθωθούν, όσοι παίρνουν λάθος δρόμο στη ζωή τους, καθώς και όσοι από λάθος εκτίμηση νομίζουν ότι είναι εντάξει.

β). Ποιο είναι το μήνυμα της παραβολής του σπλαγχνικού Σαμαρείτη; σελ. 69 :

  • Πάντοτε οι άνθρωποι έκαναν και κάνουν διακρίσεις μεταξύ τους: κατά φυλή, εθνικότητα, θρησκεία, κοινωνική τάξη κ.ά. Και ανάλογα με αυτές συμπεριφέρονται υπέρ ή εναντίον των άλλων.
  • Ο Ιησούς με την παραβολή του σπλαχνικού Σαμαρείτη ανέτρεψε αυτές τις διακρίσεις και δίδαξε να βλέπουμε με ευαισθησία τον κάθε άνθρωπο, ιδιαίτερα όταν βρίσκεται σε ανάγκη, και να προσφέρουμε έμπρακτη αγάπη.
  • Έτσι φανερώθηκε ζωντανά και παραστατικά ότι οι άνθρωποι, που ζουν κατά το πνεύμα της Βασιλείας του Θεού, μπορούν να γίνουν μια κοινωνία έμπρακτης αγάπης από όλους προς όλους, χωρίς διακρίσεις.

5. α) Πώς αξιολογούνται οι άνθρωποι στη Βασιλεία του Θεού (σελ. 72);  β) ποια είναι η θέση της γυναίκας και του παιδιού στη Βασιλεία του Θεού (76);  γ) Μπορούν οι πλούσιοι άνθρωποι να είναι πολίτες της Βασιλείας του Θεού (σελ. 79);

α) Κατά τη διδασκαλία του Χριστού στον καινούριο τρόπο ζωής, που ο ίδιος φανέρωσε και προέβαλε, ισχύει ένα κριτήριο για την αξία της ζωής των ανθρώπων. Με αυτό θα κριθούν κάποτε οι πράξεις όλων.
Αυτό είναι η έμπρακτη εκδήλωση αγάπης ή η παράλειψη της. Αυτό κρίνει αποφασιστικά τον καθένα για τώρα και για πάντα. Το να είναι κάποιος κοντά στον Θεό ή μακριά του, είναι συνέπεια των καλών ή κακών επιλογών και πράξεων ή παραλείψεών του προς τους συνανθρώπους. Ο Θεός κανέναν δεν αμείβει και κανέναν δεν τιμωρεί. Όλους τους θέλει κοντά του.

β)  Ο Ιησούς υπερασπίστηκε τις γυναίκες και τα παιδιά και άνοιξε τον δρόμο για την απελευθέρωση τους από κάθε υποτίμηση και αδικία σε βάρος τους.  Δέχτηκε τις γυναίκες ισότιμα με τους άντρες, έσκυψε με ενδιαφέρον και στοργή στα προβλήματα τους και τις προστάτεψε από την αυστηρότητα θρησκευτικών και κοινωνικών κανόνων εναντίον τους.  Τα παιδιά από το περιθώριο της κοινωνίας τα μετακίνησε στο κέντρο. Εκδηλώθηκε προς αυτά με τρυφερότητα και τα πρόβαλε στους μεγάλους ως πρότυπα μίμησης.

γ) Στον ευσεβή πλούσιο με σοβαρές θρησκευτικές αναζητήσεις προσφέρθηκε από τον Ιησού αυτό που εκείνος ζητούσε. Δεν τόλμησε να ανταποκριθεί. Έτσι έχασε την ευκαιρία της ζωής του. Από τον Ζακχαίο ο Ιησούς απλώς ζήτησε φιλοξενία. Εκείνος άδραξε την ευκαιρία και το σπίτι του πλημμύρισε από Βασιλεία Θεού. Η  προσκόλληση στον πλούτο μπορεί να γίνει σοβαρό εμπόδιο για την αληθινή και γεμάτη ζωή που έδειξε, προέβαλε και χαρίζει ο Χριστός για όλους.

6. Η Κυριακή προσευχή και η σημασία της προσευχής για την Βασιλεία του Θεού, σελ. 80, 82, 83 :

Όσοι συνδέονται με αγάπη και φιλία επικοινωνούν μεταξύ τους με διάφορους τρόπους. Αυτό είναι φυσική εκδήλωση, που κάνει τη ζωή πιο πλούσια. Αν δεν επικοινωνούν, τότε μπορεί να υπάρξει αποξένωση. Οι χριστιανοί δέχονται – και το ξέρουν από πείρα – ότι ο Θεός αγαπά όλους και νοιάζεται για όλους. Η επικοινωνία μαζί του γίνεται κυρίως με την προσευχή. Σε όλες τις θρησκείες η προσευχή κατέχει κορυφαία θέση. Ο Ιησούς ως άνθρωπος προσευχόταν. Μίλησε για την προσευχή στους μαθητές του.  Την πόρτα του Θεού χτυπούν οι άνθρωποι με την προσευχή. Του μιλούν, τον σκέφτονται, τον ευχαριστούν, ζητούν με εμπιστοσύνη τη χάρη του. Η επικοινωνία αυτή τούς γεμίζει χαρά, ανακούφιση, ελπίδα, δύναμη. Ο Ιησούς με την προσευχή “Πάτερ ημών” έδειξε τι κυρίως να ζητούν οι πιστοί από τον Θεό και με ποια προτεραιότητα.

1. Επίσημη ονομασία του “Πάτερ ημών”. “Κυριακή” θα πει του Κυρίου, δηλαδή προσευχή που υπέδειξε ο Κύριος (ο Ιησούς Χριστός). Η προσευχή υπάρχει και στο κατά Λουκάν ευαγγέλιο (11, 2-4) με πιο σύντομα και λίγο διαφορετικά λόγια.
2. Προσευχόταν όλη τη νύχτα. Επικοινωνούσε με τον Θεό Πατέρα για το μεγάλο γεγονός που θα συνέβαινε τη μέρα που θα ακολουθούσε. Αυτή τη μέρα ο Ιησούς ξεχώρισε από το πλήθος των μαθητών του τους Δώδεκα ως μόνιμους (βλ. Λκ 6, 13-16). Πάντοτε προσευχόταν, ακόμα και καρφωμένος πάνω στον σταυρό.
3. Ο ουρανός δεν είναι συγκεκριμένος τόπος αλλά σύμβολο. Ουσιαστικά σημαίνει ότι ο αληθινός Θεός βρίσκεται πάνω και πέρα από όλους και από όλα.
4. Το “ελθέτω η Βασιλεία σου” οι χριστιανοί θεωρούν ότι είναι το πρωταρχικό και βασικότερο αίτημα (παράκληση) του “Πάτερ ημών” και όλων των προσευχών τους.

Με το προσωπικό του παράδειγμα και με όσα για την προσευχή δίδαξε, ο Ιησούς προέβαλε τη Βασιλεία του Θεού και ως μια κοινωνία ανθρώπων που προσεύχονται.

7. Τι είναι και τί σημαίνουν τα θαύματα του Χριστού; (λαδί πλαίσιο),  σελ. 87.
Ο Ιησούς από την αρχή της δράσης του προσπαθούσε να δείξει στους ανθρώπους τον καινούριο κόσμο του Θεού για χάρη τους. Αυτό γινόταν: με τη ζωή του, με την επικοινωνία του με τους ανθρώπους και με τη διδασκαλία του – κυρίως με τις παραστατικές παραβολές του. Ταυτόχρονα όμως και με θαυμαστές πράξεις του: τα θαύματα. Αυτά, με πιο θεαματικό και εντυπωσιακό τρόπο από τις παραβολές, φανέρωναν αυτό που επιδίωκε. Τα Ευαγγέλια μάς διασώζουν αρκετές διηγήσεις για θαύματα του. Τι είναι και τι σημαίνουν τα θαύματα του Χριστούα. Σε ποιες περιπτώσεις έκανε τα θαύματα ο Χριστός;

Όταν συναντούσε: αδυναμία, αρρώστια, αναπηρία, πόνο, θάνατο. Για ανθρώπους που έπασχαν από αυτά ο Ιησούς νοιάστηκε και συμπαραστάθηκε θαυματουργικά. Στα Ευαγγέλια έχουμε διηγήσεις για περίπου 40 θαύματά του. Παραδείγματα:

  • Θεράπευσε τυφλούς, κωφάλαλους, παράλυτους, επιληπτικούς, λεπρούς και άλλους
  • Ελευθέρωσε από δυνάμεις του κακού (δαιμονισμένους)
  • Ξανάδωσε τη ζωή σε νεκρούς, γλίτωσε κάποιους από κινδύνους

β. Τι έδειχναν αυτά για τη ζωή των ανθρώπων;

  • Με τρόπο παραστατικότερο από όσο στις παραβολές, το καθένα έδειχνε κάποια ξεχωριστή αλήθεια της
    Βασιλείας του Θεού. Όλα ήταν σημάδια (“σημεία”), παραδείγματα και παράθυρα, που επέτρεπαν στους
    ανθρώπους να δουν πόσο αλλιώτικη θα είναι η ζωή σύμφωνα με το πνεύμα της.
  • Απελευθέρωναν τους ανθρώπους όχι μόνο από τα βάσανά τους, αλλά και από απάνθρωπες αντιλήψεις
    σχετικές με αυτά.
  • Έδιναν στους πάσχοντες στήριγμα ότι δεν είναι μόνοι, αλλά έχουν τον Θεό πλάι τους.
  • Βεβαίωναν ότι κάποτε όλα τα δεινά θα τελειώσουν και θα κυριαρχούν μόνο η ζωή και το καλό.

γ. Τι φανέρωναν για τον ίδιο τον Ιησού;

Εκτός από τη συμπάθεια, την αγάπη και συμπαράστασή του προς τους ανθρώπους (βλ. πιο πάνω α’ και β’):

  • Την προσπάθειά του να τον εμπιστεύονται. Παρατηρούμε στις διηγήσεις ότι τα θαύματα γίνονταν σε όσους του έδειχναν εμπιστοσύνη, έστω και λίγη.
  • Την έγνοια του να καταλάβουν ότι ήταν ο αληθινός Μεσσίας, ο ελευθερωτής των ανθρώπων, ώστε να
    μπορούν όλοι να έχουν αληθινή ζωή και μάλιστα να την έχουν περίσσεια (Ιω 10,10).
  • Κάτι από τη θεϊκή του δύναμη. Ο Ίδιος ήταν το θαύμα των θαυμάτων. Δεν έκανε θαύματα για εντυπωσιασμό και για να αποδείξει τη θεότητά του. Όλα τα έκανε για τους άλλους, κανένα για τον εαυτό του.

δ. Σε τι ωφελούνται όσοι μελετούν τις διηγήσεις για τα θαύματά του;

  • Νιώθουν τον Θεό κοντά στους ανθρώπους χειροπιαστά.
  • Προσπαθούν να αλλάξουν εσωτερικά και γίνονται πιο ευαίσθητοι, ώστε να μπορούν να συμπαραστέκονται έμπρακτα και χωρίς διακρίσεις προς όσους συνανθρώπους πάσχουν και υποφέρουν.
  • Έχουν τη διαβεβαίωσή του ότι, όταν έχουν πίστη και εμπιστοσύνη στον Θεό, μπορούν να αναμένουν το
    θαύμα. Στο όνομά του και με την αγάπη και τη δύναμή του έγιναν από τότε πολλά θαύματα. Θαύματα γίνονται πάντα, γίνονται και σήμερα, θα γίνονται και στο μέλλον.

Τα θαύματα του Χριστού έδειχναν και προέβαλλαν ξεκάθαρα ποιος είναι ο Ιησούς, τι είδους εί ναι η καινούρια ανθρωπότητα που έφερε και πώς μπορεί μέσα σε αυτήν να αλλάζει η ζωή