Προσχέδιο διαγωνίσματος Α’ Τριμήνου της Α’ Γυμνασίου – 2013

Ένα προσχέδιο διαγωνίσματος Α Τριμήνου 2013- Α΄ Γυμνασίου1

Σελ. 13 :  α) Τι σημαίνει “Διαθήκη” στην Αγία Γραφή και β) τί είναι ο “Κανών”;

α) Στη Βίβλο η λέξη «διαθήκη» έχει την έννοια της συµφωνίας του Θεού µε τους ανθρώπους. Τα βιβλία της Παλαιάς ∆ιαθήκης µιλούν για την παλαιότερη συµφωνία που έκλεισε ο Θεός µ’ ένα λαό, τον Ισραήλ, πριν τον ερχοµό του Χριστού στον κόσµο. Τα βιβλία της Καινής ∆ιαθήκης κάνουν λόγο για τη νεότερη συµφωνία και σχέση που πραγµατοποίησε ο ίδιος ο Ιησούς Χριστός µε όλους τους ανθρώπους.

β ) Επειδή η χριστιανική Εκκλησία από πολύ νωρίς συνειδητοποίησε τη σηµασία αυτών των κειµένων για τους πιστούς, φρόντισε να τα διαφυλάξει. Έτσι, ύστερα από µακροχρόνιες συζητήσεις συνέθεσε γύρω στον 3ο αι. µ.Χ. έναν «κλειστό» κατάλογο των βιβλίων της Παλαιάς και της Καινής ∆ιαθήκης, στον οποίο δηλαδή κανείς δεν µπορεί να αφαιρέσει ή να προσθέσει κάτι. Η συλλογή αυτών των 76 βιβλίων αποτελεί τον Κανόνα της Αγίας Γραφής.

Σελ. 14:   Σε πόσες και ποιες κατηγορίες χωρίζονται τα βιβλία της Παλαιάς Διαθήκης; Σε ποια γλώσσα γράφτηκαν;

Τα 49 βιβλία της Παλαιάς ∆ιαθήκης χωρίζονται σε τρεις κατηγορίες: ιστορικά, ποιητικά-διδακτικά και προφητικά. Οι συγγραφείς της Παλαιάς ∆ιαθήκης έγραψαν τα κείµενά τους στη µητρική τους γλώσσα που ήταν τα εβραϊκά. Υπάρχουν όµως και κάποια γραµµένα στα ελληνικά.

Σελ. 15:  Τι σημαίνει “αποκάλυψη”; Ποιος τί σε ποιον αποκάλυψε; Γιατί η Παλαιά Διαθήκη έχει ιδιαίτερη σημασία για τους χριστιανούς; Ποια θέση έχει στη χριστιανική λατρεία η Παλαιά Διαθήκη;

Ο Θεός φανερώθηκε στον κόσµο για να σώσει τους ανθρώπους• δηλαδή να τους φανερώσει την αλήθεια, να τους θεραπεύσει από το κακό και να δώσει αληθινό νόηµα στη ζωή τους. Αυτή η φανέρωση (= Αποκάλυψη) έγινε για πρώτη φορά στα πολύ παλιά χρόνια σ’ έναν άνθρωπο, τον Αβραάµ. Μ’ αυτόν ο Θεός έκλεισε την πρώτη συµφωνία σωτηρίας (= ∆ιαθήκη). Στη συνέχεια η ∆ιαθήκη κλείστηκε όχι µόνο µε τον Αβραάµ και τους απογόνους του, αλλά και µ’ όλο το λαό που προήλθε απ’ αυτούς, τον Ισραήλ (= Παλαιά ∆ιαθήκη). Στον Ισραήλ ο Θεός έδωσε τις µεγάλες υποσχέσεις για τη σωτηρία των ανθρώπων. Και µε τον Ισραήλ προετοίµασε τον κόσµο να δεχτεί και να καταλάβει το Χριστό. Όλη αυτή η µακραίωνη πορεία και προετοιµασία περιγράφεται στα βιβλία της Παλαιάς ∆ιαθήκης, απ’ όπου προέρχονται τα φετινά µας µαθήµατα. Μέσα στον ισραηλιτικό λαό γεννήθηκε και έζησε και ο Ιησούς Χριστός. Ο Χριστός έκλεισε µια νέα συµφωνία σωτηρίας µε τους ανθρώπους (= Καινή ∆ιαθήκη). Όχι πια µόνο µε τον ισραηλιτικό λαό, αλλά µε όλους τους λαούς της γης. Έτσι, η υπόσχεση του Θεού στον Αβραάµ για τη σωτηρία του κόσµου εκπληρώθηκε και η Παλαιά ∆ιαθήκη ολοκληρώθηκε.Όταν ο Χριστός ήρθε στη γή η Παλαιά ∆ιαθήκη «φωτίστηκε» από τη διδασκαλία του και τη ζωή του αλλιώς. Γι’ αυτό οι χριστιανοί µπόρεσαν να ανακαλύψουν στην Παλαιά ∆ιαθήκη καινούριες αλήθειες και µηνύµατα (πέρα απ’ αυτές που αναγνωρίζει ο Ιουδαϊσµός).

Ως χριστιανικό βιβλίο, λοιπόν, η Παλαιά ∆ιαθήκη κατέχει σηµαντική θέση στη λατρεία της Εκκλησίας. Στις ακολουθίες διαβάζονται κείµενά της. Πολλοί ύµνοι αναφέρονται σε πρόσωπα και γεγονότα που βρίσκουµε στις σελίδες της. Στην εικονογράφηση των ναών συναντάµε πολλά θέµατά της.

Σελ. 18: Τι σημαίνει η λέξη “θεόπνευστο βιβλίο”;

ο Θεός ενέπνευσε τους ανθρώπους; Εννοούµε ότι µίλησε στις καρδιές τους, εκεί όπου ο άνθρωπος παίρνει ελεύθερα αποφάσεις και τίποτε δε µπορεί να του επιβληθεί µε τη βία. Τους φανέρωσε (= αποκάλυψε) αλήθειες που µόνοι τους οι άνθρωποι δεν θα µπορούσαν να καταλάβουν: ότι ο Θεός είναι ένας και κυρίαρχος όλου του κόσµου• ποιο είναι το καλό και το κακό• πώς να φέρονται ο ένας στον άλλο• πώς να φροντίζουν την πλάση όλη• ποιος είναι ο προορισµός των ανθρώπων και του κόσµου. Και το πιο σπουδαίο: µε ποιον τρόπο ο άνθρωπος σχετίζεται µε το Θεό. Όλα αυτά είναι οι θεόπνευστες αλήθειες που ο Θεός φανέρωνε σταδιακά στα γεγονότα της ιστορίας του ισραηλιτικού λαού.
Σελ. 19: Μιλώντας για το Θεό με ανθρώπινα λόγια! με σύμβολα και εικόνες, με  ανθρωπομορφικές εκφράσεις μεταδίδουν τις θεόπνευστες αλήθειες). Τι θα πει “ανθρωπομορφικές εκφράσεις;
σελ. 128 : Οι συγγραφείς της Παλαιάς Διαθήκης :

  • Έγραφαν τα κείμενά τους βασιζόμενοι, όπως είναι φυσικό, στις γνώσεις και στα δεδομένα εκείνου του καιρού.
  • Εκφράζονταν όσο καλύτερα μπορούσαν χρησιμοποιώντας σύμβολα και εικόνες, τη σημασία των οποίων μπορούσαν εύκολα να καταλαβαίνουν οι σύγχρονοί τους άνθρωποι.
  • Μετέδιδαν στους ανθρώπους αλήθειες για τον κόσμο και τη ζωή, που πήγαζαν από την πίστη τους στο Θεό και τη σχέση που είχαν μαζί του, δηλαδή αλήθειες θεολογικές.
  • παρουσιάζουν το Θεό να µιλάει, να θυµώνει, να µαλώνει τους ανθρώπους, όπως ένας αυστηρός πατέρας, που όµως νοιάζεται για το παιδί του και θέλει να του βάλει µυαλό. Τις εκφράσεις αυτές, όπου ο Θεός παρουσιάζεται ως άνθρωπος, τις ονοµάζουµε ανθρωποµορφικές.

Σελ. 130: α) Η ιστορία της Γενέσεως και η ερμηνεία της δημιουργίας του κόσμου από τον Θεό. – Θεολογικές αλήθειες (σ. 132). β) Ποιον όρο  προτιμώ : Δημιουργία ή Περιβάλλον και γιατί; γ) Τι σημαίνει “καλά λίαν”; δ) Τι σημαίνει σταδιακή δημιουργία; Έχει σχέση με την εξέλιξη;

α) θεολογικές αλήθειες στο κείμενο της δημιουργίας (παρ. α’):

  • Ο κόσμος αρχίζει να υπάρχει από τότε που τον δημιουργεί ο άναρχος Θεός.
  • Όλα όσα προέρχονται από το Θεό είναι «καλά λίαν» και ευλογημένα.
  • Ο Θεός δημιουργεί τα πάντα από αγάπη και προνοεί συνεχώς γι’ αυτά.

Αντιστοιχίστε τις θεολογικές αλήθειες με τους στίχους του κειμένου της Γένεσης * Αντστοιχίστε τις σειρές με τις στήλες

    1 είπε ο Θεός και έγινε 2 ο Θεός είδε ότι ήταν καλό 3 ευλόγησε και καθαγίασε ο Θεός 4 επτά μέρες της Δημιουργίας  
Ο Θεός είδε τα δημιουργήματά του και ήταν όλα πάρα πολύ καλά  [3]            
Έτσι λοιπόν δημιουργήθηκαν σταδιακά ο ουρανός και η γή σε επτά ημέρες  [4]            
Την έβδομη ημέρα την ευλόγησε και την καθαγίασε, γιατί αυτήν την ημέρα ολοκλήρωσε τη δημιουργία του και αναπαύθηκε  [2]            
Είπε ο Θεός : “να γίνει φως”. Κι έγινε φως  [1]            

β) Προτιμώ τη λέξη δημιουργία γιατί δίνει περισσότερο σημασία στο ότι ο Θεός δημιούργησε τον κόσμο. Η λέξη “περιβάλλον” ταιριάζει μόνο σε συνδυασμό με τη δημιουργία. Η λέξη “δημιουργία” μου θυμίζει ότι ο Θεός με αγάπη δημιούργησε έναν όμορφο κόσμο. Ενώ η λέξη “περιβάλλον” ουσιαστικά δεν σημαίνει τίποτε, μόνο ότι υπάρχουν γύρω μου πράγματα”.

γ) Ο Θεός τονίζει συνεχώς ότι όλα τα δημιουργήματά Του είναι “καλά λίαν”, πολύ ωραία, χρήσιμα. Το κακό δεν το δημιούργησε ο Θεός. Δεν υπήρχε το κακό στην αρχή της δημιουργίας.

δ) Στην Γένεση αναφέρεται συνεχώς ότι τα ζώα και τα φυτά δημιουργήθηκαν “κατά γένος και καθ’ ομοιότητα”, “σπείρον σπέρμα κατά γένος και καθ’ ομοιότητα”. Δηλαδή δεν θα αλλάζει ποτέ το γένος ενός φυτού ή ζώου. Δεν μπορεί ένας πίθηκος να γίνει άνθρωπος, ούτε ένα άλογο να γεννήσει γάϊδαρο. Επίσης τα ζώα δημιουργήθηκαν τέλεια και ικανά να ζήσουν από μόνα τους (άρα η κότα έκανε το αυγό και όχι το αυγό την κότα!). Σταδιακή δημιουργία σημαίνει ότι άλλα είδη δημιουργήθηκαν πρώτα, άλλα έπειτα, αλλά ποτέ δεν άλλαξε ένα είδος σε ένα άλλο. Δεν έχει επομένως σχέση με την εξέλιξη όπως την εννοούν οι διάφορες θεωρίες.

Σελ. 131:  Σχέση επιστήμης και θεολογίας = συνεργάζονται αρμονικά.

Σελ. 134-135 : α, β, δ : Η Δημιουργία του Ανθρώπου από τον Θεό. α) Τι σημαίνει : “κατ’ εικόνα και καθ’ ομοίωσιν”; Ποιο είναι το τριπλό αξίωμα του Χριστού που είχε ο Αδάμ και η Εύα μέσα στον παράδεισο; Από πού προέρχεται; β) Ποια σημασία έχει η δημιουργία ανδρός και γυναικός; Ποια η θέση της γυναίκας στην δημιουργία του ανθρώπου; Πού φαίνεται στο κείμενο; (Ιερολογία του Γάμου)

α) Τι θα πει να είσαι «άνθρωπος»; Σύμφωνα με τη διήγηση της Γενέσεως είμαστε τα μόνα πλάσματα που δημιουργηθήκαμε ως εικόνα του Θεού. Μόνο εμείς δηλαδή μπορούμε να συνειδητοποιούμε τη σημασία της ζωής: Να αναγνωρίζουμε ότι μας χαρίστηκε για να την κάνουμε ολοένα και καλύτερη• να τη μοιραζόμαστε με τους συνανθρώπους μας και με τα άλλα ζωντανά πλάσματα · να συναισθανόμαστε την ομορφιά της · να επιλέγουμε ελεύθερα ποιους δρόμους θα ακολουθήσουμε · να καταλαβαίνουμε ότι ο πραγματικός προορισμός του ανθρώπου είναι να σχετιστεί με το Θεό και να του μοιάσει όσο γίνεται περισσότερο. Ο άνθρωπος δέχτηκε το κατ’ εικόνα τα ψυχικά χαρίσματα που αναφέρονται παραπάνω σαν δώρο από τον Θεό. Δηλαδή, όπως η εικόνα του Θεού, ο Θεάνθρωπος Χριστός, έτσι κι ο άνθρωπος, η εικόνα του Θεανθρώπου Χριστού, είναι Βασιλεύς Κυρίαρχος στην Δημιουργία με έργο και ευθύνη του να “εργάζεται και να την φυλάσσει” από κάθε κακό, καταστροφή, πλεονεξία. Να είναι Διδάσκαλος (ονόμασε τα ζώα με σοφία και διδάσκει με αυτόν τον τρόπο τις ιδιότητες του κάθε πλάσματος), Αρχιερεύς (είπε τα λόγια της ιερολογίας του μυστηρίου του γάμου του, που λέει η εκκλησία σήμερα). Αυτά τα χαρίσματα σήμερα τα παίρνουμε με τα μυστήρια του Βαπτίσματος και του Χρίσματος και γι αυτό λέμε ότι ο άνθρωπος έχει σαν δώρο του το “τριπλό αξίωμα του Χριστού“.

Αντιστοιχίστε τις ανθρωπομορφικές εκφράσεις με τις θεολογικές αλήθειες του κειμένου της Γένεσης * Αντιστοιχίστε τις σειρές με τις στήλες που ταιριάζουν – Η μία στήλη ταιριάζει σε δυο σειρές

    1. Ο Θεός έπλασε τον άνθρωπο με χώμα και νερό 2 Ο Θεός φύσηξε στο πρόσωπο του ανθρώπου 3 Ο Θεός έβαλε τον άνθρωπο μέσα στον κήπο  
Ο Θεός δημιουργεί τον άνθρωπο ως “εικόνα” και “ομοίωσή” του, του δίνει δηλαδή ένα σπουδαίο προορισμό  [2]          
Ο άνθρωπος αναλαμβάνει την ευθύνη του κόσμου ως συνεργάτης του Θεού [3]          
Οι άνθρωποι, άντρας και γυναίκα, πλάθονται ισότιμοι, για να ζήσουν ως σύντροφοι και συνεργάτες  [3]          
Φυσική ζωή για τους ανθρώπους σημαίνει αρμονικές σχέσεις με το Θεό, το συνάνθρωπο και τον κόσμο ολόκληρο.  [1]          

β) http://www.bubbl.us.com

Δημιουργία του ανθρώπου - bubbl.us
 
δημιουργία ανθρώπου α1
 

Σελ. 139 – 140 : Η πτώση του ανθρώπου – συνέπειες του προπατορικού αμαρτήματος – Πρωτευαγγέλιο – Στάδια της αμαρτίας και θεραπεία τους.

α)Τι ονομάζουμε προπατορικό αμάρτημα ;

Η Παλαιά Διαθήκη στην προσπάθεια να περιγράψει τις σχέσεις των ανθρώπων με το Θεό και μεταξύ τους χρησιμοποιεί την εικόνα ενός ζευγαριού. Επειδή τους παρουσιάζει ως κοινούς προγόνους όλων των ανθρώπων (= προπάτορες), γι’ αυτό και η αποτυχία τους να αναπτύξουν μια αγαθή σχέση με το Θεό ονομάζεται προπατορικό αμάρτημα.
 
α1) Η λέξη “αμαρτία” σημαίνει : * Μία μόνο απάντηση

    • αποτυχία
    • ηθική αποτυχία, παράπτωμα
    • χωρισμός από τον Θεό, τον συνάνθρωπο, τη φύση  [ν]
    • πνευματικός θάνατος
    • πτώση
    • προπατορικό αμάρτημα
    • τίποτε από τα παραπάνω
    • όλα τα παραπάνω
     
    β) Αντιστοιχίστε τις θεολογικές αλήθειες με τους στίχους του κειμένου της Γενέσεως * Αντιστοιχίστε τις σειρές με τις στήλες

        1 “Η γυναίκα που μου έδωσες, εκείνη μου πρόσφερε ένα καρπό και τον έφαγα”, Το φίδι με εξαπάτησε και έφαγα 2 Η γυναίκα είδε τους καρπούς… και πήρε από τοςυ καρπούς και έφαγε και έδωσε και στον άντρα της που ήταν μαζί της, και εφαγε κι αυτός” 3 “Κάποιος από τους απογόνους της γυναίκας θα συντρίψει τον διάβολο και το θάνατο και θα ελευθερώσει τον άνθρωπο από το κακό και το θάνατο Τότε άνοιξαν τα μάτια και των δύο και διαπίστωσαν ότι ήταν γυμνοί. 5 Από όλα τα δέντρα του κήπου μπορείς να τρως. Από το δέντρο όμως της γνώσης του καλού και του κακού να μην φας. Γιατί την ίδια μέρα που θα φας απ’ αυτό, εξάπαντος θα γίνεις θνητός  
    Ο άνθρωπος πλάστηκε ελεύθερος να αποφασίζει πού θα βασίσει τη ζωή του και να γνωρίζει τιςσυνέπειες των επιλογών του  [4]              
    Μιλάμε για αμαρτία και πτώση του ανθρώπου, όταν οι άνθρωποι αποφασίζουν να διακόψουν τη σχέση τους με τον ίδιο τους τον Δημιουργό και να βασίσουν τη ζωή τους αποκλειστικά στις δικές τους δυνάμεις  [2]              
    Με την αμαρτία ο άνθρωπος αρνείται την αγάπη του Θεού  [1]              
    Με την απομάκρυνση των ανθρώπων από την πηγή της ζωής χαλούν όλες τους οι σχέσεις : με τον συνάνθρωπο, τη φύση και τον ίδιο τον εαυτό τους.[4]