ΕΝΟΤΗΤΑ 21 ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗ ΤΕΧΝΗ Β΄ ΥΜΝΟΛΟΓΙΑ – ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗ ΜΟΥΣΙΚΗ

βυζαντινή μουσική, σημειογραφία1

ΕΝΟΤΗΤΑ 21 ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗ ΤΕΧΝΗ Β

http://users.sch.gr/geioanni/sel-ekpaideusi/sxolikes_ergasies/TRITH-GYMNASIOY-THRHSKEYTIKA/sel_2=16-30/21.htm

 



ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ


      Α.    ΤΑ ΘΕΜΑΤΑ ΤΗΣ  ΥΜΝΟΓΡΑΦΙΑΣØ          ΥΜΝΟΓΡΑΦΙΑ είναι η Επιστήμη που έχει ως θέμα έρευνας και μελέτης τους Ύμνους
Μελετά την Εκκλησιαστική Ποίηση (στίχους)  και τη Μελωδία (Μουσική επένδυση) των ύμνων
Ø          1ος – 4ος  αιώνας
Οι πρώτοι Χριστιανικοί Ύμνοι προέρχονται από την Εβραϊκή ποίηση (Παλαιά Διαθήκη).
Όμως οι Ύμνοι της Παλαιάς Διαθήκης δεν ήταν αρκετοί να καλύψουν τη Χριστιανική Λατρεία.
Άρχισαν σιγά – σιγά να δημιουργούνται ύμνοι που αναφέρονται στο Πάθος και την Ανάσταση του Χριστού.
Οι ύμνοι αυτοί γράφτηκαν από Έλληνες και Σύριους Χριστιανούς.
Μερικοί Ελληνικοί ύμνοι ήταν διασκευή ή απλά επηρεάστηκαν από Αρχαίους (κυρίως Ορφικούς) ύμνους.

Οι ύμνοι ονομάστηκαν Τροπάρια
επειδή τα έψαλλαν σύμφωνα με την Αρχαία Ελληνική Παράδοση των “Τρόπων”
Τα θέματά τους αντλούνται α.     από την Αγία Γραφή,
β.     από τα Απόκρυφα Ευαγγέλια,
γ.     από τα Μαρτυρολόγια και τα Συναξάρια
δ.     από Έργα Πατέρων της Εκκλησίας


ΠΡΩΤΟΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΟΣ ΥΜΝΟΣ  (ΤΡΟΠΑΡΙΟ)
ΜΕ ΔΟΓΜΑΤΙΚΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ
Ο μονογενής Υιός και Λόγος του Θεού
αθάνατος υπάρχων
Και καταδεξάμενος διά την ημετέραν σωτηρίαν
σαρκωθήναι
εκ της Αγίας Θεοτόκου και Αειπαρθένου Μαρίας
ατρέπτως ενανθρωπίσας.
Σταυρωθείς τε Χριστέ ο Θεός θανάτω θάνατον πατήσας
Εις ων της Αγίας Τριάδος
συνδοξαζόμενος τω Πατρί και τω Αγίω Πνεύματι
σώσον ημάς

Ø          5ος – 7ος ΑΙΩΝΑΣ
Επικρατεί το Κοντάκιο
Η ονομασία του οφείλεται στο μικρό κοντάρι (ο κοντός) γύρω από το οποίο τυλιγόταν η περγαμηνή όπου
έγραφαν τον ύμνο.
Πρώτος Υμνογράφος που έγραψε Κοντάκια φέρεται ο Ρωμανός ο Μελωδός.


ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΚΟΝΤΑΚΙΟΥ
ΤΟ  ΠΡΟΟΙΜΙΟ
(Αρχικό Τροπάριο)
(Παρουσιάζει σε 8 – 24  στίχους την εορτή στην οποία αφιερώνεται)
ΟΙ  ΟΙΚΟΙ
(18 – 24 στροφές)
(Το πρώτο γράμμα κάθε στροφής αποτελεί Ακροστιχίδα)
Όλες οι στροφές τελειώνουν με την ίδια φράση
(ΤΟ  ΕΦΥΜΝΙΟ)

               (Λέγεται ότι ο Ρωμανός συνέθεσε 1000 κοντάκια –  όμως από τα περισσότερα σώζεται μόνο το Προοίμιο)
(Σώζεται μόνο ένα Κοντάκιο στην αρχική του μορφή – ο λεγόμενος Ακάθιστος Ύμνος)


Ø          7ος  ΑΙΩΝΑΣ
Στο τέλος του 6ου – αρχές 7ου αιώνα εμφανίζεται νέο είδος ποίησης ο  ΚΑΝΟΝΑΣ
Έχει Δογματικό περιεχόμενο
(Ο υμνωδός χρησιμοποιεί ως κανόνα (χάρακα) την πρώτη στροφή κάθε Ωδής για τα τροπάρια)
Φημισμένοι Υμνογράφοι που έγραψαν Κανόνες είναι ο Ιωάννης Δαμασκηνός, ο Κοσμάς Μελωδός,
ο Ιωσήφ Υμνογράφος,  ο Ανδρέας Κρήτης κ.ά.


ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΚΑΝΟΝΑ
ΕΝΝΕΑ ΩΔΕΣ
(αυτοτελείς ενότητες)
(Οι πρώτες 8 Ωδές είναι βασισμένες στις 8 Ωδές της Π. Διαθήκης)
(Η 9η Ωδή είναι μελοποίηση της Ωδής της Θεοτόκου)
ΚΑΘΕ ΩΔΗ ΑΠΟΤΕΛΕΙΤΑΙ ΑΠΟ
α.    ΤΟΝ ΕΙΡΜΟ
(τετράστιχος έως οκτάστιχος ύμνος)β.  ΤΑ  ΤΡΟΠΑΡΙΑ
(ακολουθούν τη μελωδία του ειρμού)



ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ – ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ (ΣΕΛΙΔΑ 76)

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s