Πρακτικά – Κύρια σημεία μαθημάτων για Πατριάρχες – Έξοδο

Μωσής και δέκα εντολές

Πρακτικά – σημαντικά κύρια σημεία μαθημάτων Εξόδου

Τα καλύτερα πρακτικά κράτησαν οι μαθητές/ μαθήτριες : Α1 : Σοφία Ζ., Φανερούλα Κ., Αγγελική Κ., Ιωάννα Κ., Αναστασία Κλ., Γιάννης Κλ., Σάκης Κ., Μαρία Β., Α3 : Γιάννης Σ.,

Πρακτικά – Κύρια σημεία μαθημάτων για Πατριάρχες – Έξοδο

Α. Πατριάρχες

  • Τι ήταν οι Πατριάρχες; Οι Πατριάρχες διοικούσαν με αγάπη, είχαν εξουσία γιατί είχαν σχέσεις αίματος με τους ανθρώπους που διοικούσαν.
  • Τι ήταν τα Πρωτοτόκια; Ο πρωτότοκος γιος είχε δικαίωμα διαδοχής και εξουσίας πάνω στην οικογένειά του. Είχε το τριπλό αξίωμα του Χριστού. Για την οικογένειά του δηλαδή ήταν διδάσκαλος της οικογένειάς του, αρχιερέας, δηλαδή αρχηγός στην προσευχή και Κύριος της οικογένειάς του. Ο πρωτότοκος γιος ήταν αυτός από την οικογένεια του οποίου θα ερχόταν ο Μεσίας – Σωτήρας του Κόσμου.
  • Ποιο ήταν το σημαντικό στην σχέση Θεού – Αβραάμ; Πίστεψε στον ΕΝΑ ΚΑΙ ΜΟΝΑΔΙΚΟ ΘΕΟ. Εξ αιτίας της πίστεως του Αβραάμ έγινε πατέρας λαών και η Σάρρα μητέρα λαών.
  • Τι ήταν η Γη της Επαγγελίας; Ο Θεός υποσχέθηκε μια χώρα πλούσια και πανέμορφη, γεμάτη ομορφιές, που θα έδινε στην οικογένεια του Αβραάμ και τους απογόνους του, από κείνον θα προερχόταν ο Σωτήρας του Κόσμου. Γι αυτό ήταν μεγάλη κατάρα να μην μπορεί μια γυναίκα να κάνει παιδί, δεν θα μπορούσε να δώσει στην οικογένειά της την ελπίδα ότι ο Μεσίας θα ερχόταν από αυτήν.
  • Ο Αβραάμ και η Άγαρ γέννησαν τον Ισμαήλ = αρχηγό των Μουσουλμάνων.
  • Ο Αβραάμ και η Σάρα γέννησαν τον Ισαάκ = το παιδί που έκανε τη μητέρα του να γελάσει από χαρά και ανακούφιση που δεν ήταν πια στείρα.
  • Τι είναι τύπος Χριστού; Ένα πρόσωπο της Παλαιάς Διαθήκης που έζησε όπως θα ζούσε ο Χριστός όταν θα ερχόταν στην Καινή Διαθήκη.
  • Ο Ισαάκ είναι τύπος Χριστού. Γιατί : α) έφερε χαρά με την γέννησή του, β) υπήρξε υπάκουος χωρίς να διαμαρτυρηθεί που θα θυσιαζόταν.
  • Γιατί ζητά ο Θεός από τον Αβραάμ να του θυσιάσει τον μονάκριβο γιο του; α) Για να μας διδάξει πώς πρέπει να πιστεύουμε στο Θεό με όλη μας τη δύναμη χωρίς αμφιβολίες όσο δύσκολο κι αν είναι να κάνουμε το θέλημά του όπως ο Αβραάμ. β) για να καταργήσει τις ανθρωποθυσίες. Δεν θέλει να πεθαίνει κανείς για Εκείνον. Μόνο ο Θεός θυσίασε τον γιο Του για να μας σώσει από τις αμαρτίες μας.
  • Ο Ησαύ αρνήθηκε τα πρωτοτόκια για ένα πιάνο φακές. Ο Ιακώβ με απάτη πήρε την ευλογία του πατέρα του. Για τούτο ο Δίκαιος Θεός τον τιμώρησε α) να μην δει ποτέ πια την μητέρα του, β) να ζει με το φόβο του αδελφού του, γ) να τον εκμεταλλευτεί σκληρά ο θείος του Λάβαν.
  • Τι είναι Προεικόνιση ή τύπος ή προτύπωση; Στη ζωή της Εκκλησίας κάποια γεγονότα της Παλαιάς Διαθήκης θυμίζουν γεγονότα της Καινής Διαθήκης που θα συμβούν βέβαια πολύ αργότερα τόσο πολύ σαν να είναι εικόνες τους με σκοπό να μας συμβουλεύουν και να μας εξηγούν το θέλημα του Θεού.
  • Προεικονίσεις : α) Η Κλίμακα (σκάλα) του Ιακώβ μας θυμίζει την Παναγία και μας διδάσκει ότι Εκείνη έγινε γέφυρα μεταξύ Θεού κι ανθρώπων κι ήρθε στη γη ο Θεός. β)
  • Ο Ιακώβ παντρεύτηκε α) τη Λεία και έκανε έξι γιους και μία κόρη, β) τη Ραχήλ κι έκανε δύο γιους και γ) με τις δύο δούλες των συζύγων του απέκτησε ακόμη τέσσερις γιους. Έτσι απέκτησε 12 γιους : Ρουβήν, Συμεών, Λευί, Ιούδας, Ισσάχαρ, Ζαβουλών (Λεία), Δαν, Νεφθαλί, Γαδ, Ασήρ (παιδιά των δούλων), Ιωσήφ, Βενιαμίν (γιος μεγάλου πόνου= πέθανε η μητέρα του στη γέννα κοντά στη Βηθλεέμ) (Ραχήλ) και μία κόρη της Λείας τη Διάνα.
  • Ο Ιωσήφ είναι τύπος Χριστού γιατί: α) πουλήθηκε σαν σκλάβος όπως ο Χριστός πουλήθηκε στους σταυρωτές του, β) έσωσε το λαό του από το θάνατο της πείνας όπως μας έσωσε ο Χριστός το λαό Του από το θάνατο της αμαρτίας, γ) ήταν ανεξίκακος, δεν είχε μέσα του κακία και συγχώρεσε τα αδέλφια του όπως ο Χριστός συγχώρεσε τους εχθρούς του, δ) δεν αγαπούσε την αμαρτία κι έφυγε φυγή ανδρείας για να μην αμαρτήσει με τη γυναίκα του κυρίου του Πετεφρή ενώπιον του Θεού. Ο Ιωσήφ γιορτάζει την Μεγάλη Δευτέρα και τον ονομάζει «Πάγκαλο», πάρα πολύ καλό στην ψυχή.

 

 

Β. Έξοδος

  • Ο Μωϋσής είναι τύπος Χριστού γιατί : α) ήταν πράος και ήρεμος σαν τον Χριστό, β) έσωσε τον Ισραηλιτικό λαό, όπως ο Χριστός το ανθρώπινο γένος, γ) θάφτηκε έξω από τη γη της επαγγελίας όπως ο Χριστός σταυρώθηκε και τάφηκε έξω από την Ιερουσαλήμ, δ) έδωσε το Νόμο του Θεού στον λαό του και έκανε την πρώτη συμφωνία (Παλαιά Διαθήκη) με το Θεό όπως ο Χριστός έδωσε με τη θυσία Του την καινούρια συμφωνία (Καινή Διαθήκη) με το Θεό.
  • Ήταν πάρα πολύ μορφωμένος, εκπαιδευμένος για ηγέτης, με στρατιωτικά προσόντα στρατηγού για να μπορεί να είναι σωστός οδηγός-ηγέτης για το λαό του (ζούσε στο παλάτι του Φαραώ και εκπαιδεύτηκε).
  • Έφυγε από την Αίγυπτο γιατί φοβήθηκε το θυμό του επειδή σκότωσε κάποιον Αιγύπτιο επειδή χτυπούσε έναν Εβραίο), πήγε στην έρημο του Σινά, στην πεδιάδα Μαδιάμ, στον ιερέα των ειδώλων Ιοθόρ, παντρεύτηκε την κόρη του Σεπφώρα και γέννησαν δύο παιδιά.
  • Τι είναι η «άφλεκτος βάτος» ; Στο όρος Σινά είδε μπροστά του την «άφλεκτο βάτο», ένα θάμνο που φλεγόταν αλλά δεν καιγόταν αλλά παρέμενε πράσινος. Ο Θεός του μίλησε και του υποσχέθηκε όσα είπε στους Πατριάρχες προγόνους του, τον έστειλε στην Αίγυπτο να πείσει τον Φαραώ με τη βοήθειά Του να ελευθερώσει το λαό Του τους Ισραηλίτες που υπέφεραν φρικτά στη σκλαβιά της Αιγύπτου.
  • Τι σημαίνει «θεοπτία» ή «θεοφάνεια»; Επειδή ο Θεός εμφανίστηκε στον Μωϋσή το γεγονός αυτό ονομάζεται «θεοπτία» ή «θεοφάνεια».
  • Τι σημαίνει «ο Ων»; α) ο Θεός είναι ένας και μοναδικός, β) είναι αιώνιος, γ) δίνει ζωή σε ό,τι υπάρχει.
  • Τι είναι το τετραγράμματο του Θεού; Είναι τέσσερα γράμματα που δεν τα διάβαζαν από σεβασμό ποτέ οι Ισραηλίτες και γράφονταν στο χρυσό έλασμα που κρεμόταν στο στήθος του Αρχιερέα. Από αυτό το έλασμα ακουγόταν το θέλημα του Θεού.
  • Τι είναι η ράβδος η βλαστήσασα του Ααρών; Ζήτησε βοήθεια και έλαβε την εντολή να έχει μαζί του τον Ααρών τον αδελφό του, ο οποίος αρχικά δεν θέλησε να τον πιστέψει, αλλά πείστηκε όταν βλάστησε το ραβδί του κι έβγαλε φύλλα και λουλούδια. Η ράβδος Ααρών η βλαστήσασα είναι προεικόνιση της Παρθένου, γιατί η Παρθένος χωρίς πείρα ανδρός γέννησε τον Ιησού Χριστό το Θεάνθρωπο. Έπειτα από δέκα φοβερές πληγές ο Φαραώ αφήνει τους Ισραηλίτες να φύγουν.
  • Τι είναι το Πάσχα; Την νύχτα πριν την έξοδό τους από την Αίγυπτο γιορτάζουν οι Ισραηλίτες το Πάσχα = πέρασμα από τη σκλαβιά στην ελευθερία. Στην πόρτα τους είχαν βάλει το αίμα του αρνιού για να μην πεθάνουν τα πρωτότοκά τους από τον εξολοθρευτή άγγελο, και έφαγαν ψητό αρνί που να μην έχει σπάσει κανένα κόκκαλό του, πικρά χόρτα για να θυμούνται την πικρία της σκλαβιάς τους και ψωμί χωρίς προζύμι γιατί δεν θα πρόφταινε να φουσκώσει αφού θα έφευγαν γρήγορα.
  • Τι είναι η Διάβαση της Ερυθράς Θάλασσας; Την επόμενη μέρα έφυγαν από την Αίγυπτο ακολουθώντας τον δυσκολότερο δρόμο προς την Ερυθρά θάλασσα. Ο Θεός με εντολή του στον Μωϋσή χώρισε την Ερυθρά Θάλασσα στα δυο και πέρασαν 70.000 Ισραηλίτες χωρίς να βραχούν καθόλου τα πόδια τους. Χρειάστηκαν ώρες να περάσουν. Όταν περασαν και προσπάθησαν οι Αιγύπτιοι να περάσουν κι εκείνοι έκλεισε το πέρασμα από τα νερά κι οι Αιγύπτιοι στρατιώτες μαζί με το Φαραώ πνίγηκαν με τα όπλα και τα άρματά τους. Η Διάβαση της Ερυθράς Θάλασσας είναι προεικόνιση του Βαπτίσματός μας., γιατί περνάμε μέσα από το νερό του Βαπτίσματος και ελευθερωνόμαστε από το προπατορικό αμάρτημα θάβοντας τον παλιό εαυτο μας στο νερό.
  • Ο Μωϋσής οδήγησε το λαό του στο όρος Σινά, τους συνέστησε να νηστεύουν και να προσεύχονται για να τους φέρει το Νόμο του Θεού. Έμεινε στην κορυφή του όρους σαράντα μέρες και σαράντα νύχτα χωρίς να φάει ή να πιει τίποτε και ο Θεός του έδειξε πώς έγινε η δημιουργία του κόσμου, του ανθρώπου, πώς μπήκε το κακό στον κόσμο και του έδωσε τις Δέκα Εντολές γράφοντάς τες με το δάκτυλό του σε πέτρινες πλάκες. Του έδειξε επίσης πώς θα κατασκευάσει την Κιβωτό της Διαθήκης και τη Σκηνή του Μαρτυρίου, καθώς και του έδωσε εντολές για κάθε ανθρώπινη ανάγκη και δραστηριότητα που γράφονται στο βιβλίο που λέγεται «Δευτερονόμιο». Ο Μωϋσής κατέβηκε από το Όρος αλλά είδε το λαό του να έχει κάνει χρυσό είδωλο και να το προσκυνά με κάθε άνομο και αμαρτωλό τρόπο, με ανθρωποθυσίες, φόνους και ανήθικους τρόπους με την προτροπή των Δαθάν, Αβειρών και Κορέ. Τους έδωσε μια ευκαιρία ακόμη να έρθουν κοντά στο Μωϋσή όποιοι θέλουν το Θεό, πήγαν κοντά του και με ιερή οργή έσπασε τις πλάκες ρίχνοντάς τες προς τους υπαίτιους της διαστροφής του λαού και άνοιξε η γη και τους κατέπιε όσους πήγαν ενάντια στο Θεό. Ο Μωϋσής ανέβηκε πάλι στο όρος Σινά αμέσως ακόμη σαράντα ημέρες και νύχτες και έφερε πάλι στο μετανοημένο πλέον λαό του τις πλάκες με τις δέκα εντολές, που όμως πλέον είχαν γραφεί με το λόγο του.
  • Ποιες είναι οι Δέκα εντολές;
    • Εγώ είμαι ο Κύριος ο Θεός σου, που σε έβγαλα από την Αίγυπτο, τον τόπο της δουλείας. Λεν θα υπάρχουν για σένα άλλοι θεοί εκτός από μένα.
    • Μην κατασκευάσεις για σένα είδωλα και ομοιώματα που έχουν τη μορφή οποιουδήποτε πράγματος που βρίσκεται ψηλά στον ουρανό ή εδώ κάτω στη γη ή μέσα στα νερά, κάτω απ’ τη γη. Αυτά να μην τα προσκυνάς ούτε να τα λατρεύεις…
    • Μην προφέρεις για κανένα λόγο το όνομα του Κυρίου, του Θεού σου…
    • Να θυμάσαι την ημέρα του Σαββάτου, για να την ξεχωρίζεις και να την αφιερώνεις στον Κύριο. Έξι μέρες θα εργάζεσαι και θα κάνεις όλες τις εργασίες σου. Αλλά η έβδομη μέρα είναι μέρα ανάπαυσης, αφιερωμένη σ’ εμένα, τον Κύριο, το Θεό σου.
    • Να τιμάς τον πατέρα σου και τη μητέρα σου…
    • Μη φονεύσεις.
    • Μη μοιχεύσεις* .
    • Μην κλέψεις.
    • Μην καταθέσεις ψεύτικη μαρτυρία ενάντια στους συνανθρώπους σου.
    • Μην επιθυμήσεις τίποτε απ’ ό,τι ανήκει στο συνάνθρωπό σου…
  • Σε ποιες κατηγορίες διακρίνονται οι δέκα εντολές; Οι πρώτες τέσσερις αναφέρονται στις σχέσεις του Θεού με τους ανθρώπους και οι άλλες έξι στις σχέσεις των ανθρώπων με τους συνανθρώπους τους.
  • Στη Σκηνή του Μαρτυρίου, που ήταν χωρισμένη σε δύο μέρη, τα Άγια και στα Άγια των Αγίων, στα Άγια των Αγίων ήταν η Κιβωτός της Διαθήκης. Μέσα στο κιβώτιο αυτό υπήρχαν : οι πλάκες των Δέκα Εντολών, ένα κλαδί από τη ράβδο του Ααρών με βλαστούς και άνθη, μια στάμνα με το μάννα που δεν σάπιζε αλλά μαρτυρούσε τη ζωή τους στην έρημο. Πάνω στο Κιβώτιο της Διαθήκης είχαν τοποθετήσει δύο αγγέλους με τα φτερά τους αντικρυστά. Όταν μιλούσε ο Θεός οι άγγελοι κοιτάζονταν και ακουγόταν η φωνή του Θεού στον Μωϋσή, στον Ιησού του Ναυή, ή στον μετέπειτα αρχιερέα του Θεού. Γύρω γύρω από την Σκηνή του Μαρτυρίου με πασσάλους χωριζόταν από την υπόλοιπη κατασκήνωση των Ισραηλιτών. Όταν προχωρούσαν οι Ισραηλίτες πήγαιναν σε σχηματισμό σταυρού. Τέσσερις φυλές μπρος, πίσω,δεξιά, αριστερά και οι Λευίτες και οι Ιερείς στη μέση κουβαλούσαν την Κιβωτό της Διαθήκης και τη Σκηνή του μαρτυρίου.
  • Ποια θαυμαστά γεγονότα έζησαν οι Ισραηλίτες στην έρημο; Επειδή αμάρτησαν οι Ισραηλίτες ο Θεός τους άφησε σαράντα χρόνια μέσα στην έρημο, ώστε να πεθάνουν όλοι όσοι αμάρτησαν. Έτσι οι Ισραηλίτες έμαθαν μέσα από τις δυσκολίες, τις κακές εμπειρίες της έλλειψης εμπιστοσύνης προς τον Θεό και από την συνεχή του βοήθεια να ωριμάσουν, να γίνουν ένας λαός με ενότητα και προορισμό. Η σχέση τους με το Θεό έγινε σχέση πατέρα – γιου. Με αρχηγό τους λοιπόν τον φίλο του Θεού Μωϋσή και κουβαλώντας πάντα μαζί τους την Κιβωτό της Διαθήκης πορεύονταν προς τη Γη που τους υποσχέθηκε ο Θεός, τη Γη της Υποσχεσης, της Επαγγελίας.
  • Τι σημαίνει η εκλογή του Ισραήλ ως εκλεκτού λαού; Ο Θεός επιλέγει τον Ισραήλ και τον εμπιστεύεται όχι για να του παρέχει αποκλειστικά προνόμια, αλλά για να γίνει αυτός ο λαός γέφυρα ανάμεσα στο Θεό και σε όλα τα έθνη. Να υπηρετήσει δηλαδή το σχέδιο του Θεού για τη σωτηρία όλων των ανθρώπων. Γι’ αυτό το λόγο σε πολλές βιβλικές ιστορίες βλέπουμε ότι ο Θεός δε νοιάζεται μόνο για τον Ισραήλ, αλλά για όλα τα έθνη του κόσμου. Αργότερα, όταν η ανθρωπότητα θα έχει προετοιμαστεί κατάλληλα, ο Χριστός θα καλέσει τους ανθρώπους όλου του κόσμου να γίνουν παιδιά του.
  • Τι ήταν το «μάννα»; Στο διάστημα αυτό έφαγαν ψωμί από τον ουρανό, ένα λευκό υλικό που έμοιαζε με τηγανίτα με μέλι και μάζευαν κάθε πρωΐ οι Ισραηλίτες, όσο χρειάζονταν εκείνη την ημέρα. Αν μάζευαν περισσότερο χαλούσε και Την Παρασκευή μάζευαν διπλή ποσότητα χωρίς να σαπίζει. Επίσης έβαλαν σε μια στάμνα από αυτό το υλικό που το ονόμασαν «μάννα» μέσα στην Κιβωτό της Διαθήκης.
  • Τι ήταν η «πύρινη στήλη» και τί η «νεφέλη»;   Κάθε μέρα σκέπαζε μια νεφέλη, ένα σύννεφο, τους Ισραηλίτες για να τους προστατεύει από τον καυτό ήλιο της ερήμου. Και κάθε νύχτα έβλεπαν μια πύρινη στήλη για να βεβαιώνονται ότι ο Θεός περπατά μαζί τους και να νιώθουν σιγουριά κι ασφάλεια.
  • Τι ήταν το «ξύλο» που γλύκανε τα πικρά νερά; Όταν έφτασε κάποια στιγμή σε μια πηγή με νερό που δεν πινόταν ο Μωϋσής πήρε ένα ξύλο, συμβολίζει το σταυρό, και το έβαλε μέσα στην πηγή κι αμέσως το νερό έγινε κατάλληλο να το πιουν. Ήπιαν «πόμα», ποτό, πνευματικό.
  • Τι ήταν ο χάλκινος όφις κρεμασμένος πάνω σε ξύλο; Κάποτε οι Ισραηλίτες ξέχασαν τον Θεό και τότε βγήκαν φίδια δηλητηριώδη και τους δάγκωναν και πέθαιναν. Όταν οι Ισραηλίτες ζήτησαν το έλεος του Θεού, ο Θεός είπε στο Μωϋσή να φτιάξει ένα χάλκινο φίδι και να το κρεμάσει σ΄ ένα ξύλο. Όποιος πρόφταινε να δει το χάλκινο φίδι γινόταν καλά αμέσως. Το χάλκινο φίδι συμβολίζει το Χριστό που κρεμάστηκε στο σταυρό και μας έσωσε από το δηλητήριο της αμαρτίας, του διαβόλου και του θανάτου.
  • Τι είνα